De overgang of menopauze is de periode waarin je ovariële cyclus en menstruatie definitief is gestopt


Het moment dat je in de overgang komt, is voor een groot deel erfelijk bepaald. Als je moeder vroeg of laat in de overgang kwam, dan is er een grote kans dat jij rond dezelfde leeftijd in de overgang zal komen. Waarschijnlijk kwamen ook je oma en tantes aan je moeders’ kant rond dezelfde leeftijd in de overgang.

Overgewicht kan ervoor zorgen dat de overgang later begint dan gemiddeld.

Gemiddeld stopt de menstruatie rond de leeftijd van 51 jaar, meestal tussen de 46 en 57 jaar. Het moment dat de menstruatie stopt, heet ook wel de menopauze. Hier is pas sprake van als de menstruatie een jaar uitblijft.

Bij ongeveer 10% van de Nederlandse vrouwen stopt de menstruatie vòòr haar 45e levensjaar. Dit wordt ‘vroege overgang’ genoemd en er wordt dan gesproken van ‘vroegtijdige eierstokveroudering’. De overgang begint al ongeveer 5 á 6 jaar voor de menopauze. Dit heet de premenopauze. De voorraad eicellen in de eierstokken wordt dan steeds minder tot de menstruatie stopt. Veel vrouwen krijgen in deze periode last van verschillende klachten zoals opvliegers, vermoeidheid, onregelmatige menstruatie, verminderde of heftiger bloedingen, etc.

Bij een hele kleine groep vrouwen, namelijk 1-2%, stopt de menstruatie vòòr haar 40e. Dit wordt ‘vervroegde overgang’ of ‘Prematuur Ovarium Falen’ (POF) genoemd. De oorzaak hiervoor is in de meeste situaties nog onbekend of kan te maken hebben met een chromosoomafwijking of een chemotherapie die de vrouw heeft ondergaan.

De hele periode vanaf de premenopauze tot het moment dat je hormonen weer in balans zijn (postmenopauze) wordt de overgang genoemd. De overgang kan, wisselend per vrouw, 5 tot 10 jaar duren, al dan niet langer.


Als je laat je eerste menstruatie had, dan zal er eerder sprake zijn van een vroege overgang en bij een vroege menstruatie een late overgang. Ook dit is voor een groot deel erfelijk bepaald. Waarschijnlijk had je moeder rond dezelfde leeftijd haar eerste menstruatie. De meeste vrouwen zullen hun eerste menstruatie hebben vòòr hun 15^e jaar. Echter, een eerste menstruatie vòòr je 18^e verjaardag wordt ook nog als normaal beschouwd, ondanks dat het wel laat is. Andere factoren die invloed kunnen hebben op je eerste menstruatie zijn stress, voeding, lichaamsbouw en lichamelijke activiteit.

• Als je laat je eerste menstruatie had, je een grotere kans hebt vroeg in de overgang te komen?
• Als je vroeg je eerste menstruatie had, je juist een grotere kans hebt later in de overgang te komen?
• Als je moeder eerder of later in de overgang kwam, jij ook een grote kans hebt eerder of later in de overgang te komen?
• Als vòòr je 45e jaar je menstruatie stopt, je al veel eerder dan gemiddeld een kleinere kans hebt om zwanger te worden?
• Bij 10% van de Nederlandse vrouwen vòòr haar 45^e de menstruatie stopt?
• Als je rookt je 59% kans hebt om vòòr je 45^e in de overgang komen?
• Passief meeroken ook zorgt voor een verhoogde kans om eerder in de overgang te komen?
• De Nederlandse vrouw gemiddeld de hoogste leeftijd (29,8 jaar) heeft in de hele wereld als zij haar eerste kind krijgt?

Als je rookt heb je 59% kans om vòòr je 45^e in de overgang te komen en dus eerder kans op verminderde vruchtbaarheid. Ook als je passief meerookt is er een grotere kans aanwezig om vroeg in de overgang te komen. Als je vroeger hebt gerookt, maar je bent gestopt, dan is de kans aanzienlijk kleiner.


De vruchtbaarheid van de vrouw is rond haar 20^e á 22^e jaar op z’n hoogst. Rond de 35 jaar is deze nog zo’n 50% van wat het was rond de 20 jaar. Op 40-jarige leeftijd daalt dit naar nog maar 10%. Ook de kans op een miskraam, een meerling of een kindje met een afwijking wordt hoger naarmate je ouder wordt.

In Nederland is een vrouw gemiddeld 29 jaar op het moment dat zij bevalt van haar eerste kindje. Dat is de hoogste leeftijd in heel de wereld. In Vlaanderen ligt het iets lager, op 28 jaar.

Indien je vroeg in de overgang komt, zal ook je vruchtbaarheid eerder afnemen dan bij de gemiddelde vrouw.

Kwam jouw moeder vroeg in de overgang? Bespreek dan met je huisarts of gynaecoloog hoe groot de kans is dat jij ook zo vroeg in de overgang zal komen, zodat je hier rekening mee kan houden als je een kinderwens hebt en dus niet te lang wacht. Er zijn genoeg vrouwen die carrière hebben gemaakt toen ze al kinderen hadden of die nog een opleiding in de vrije uren hebben gevolgd. Dit hoeft geen reden te zijn om het proberen een kindje te krijgen uit te stellen.