Je schrikt wakker van een harde gil uit de kinderkamer. Je kind lijkt doodsbang, maar troosten lukt niet. Wat nu? Misschien heeft je kind last van nachtangst.
Slaapcoach en onrustdeskundige Janine Nuttycombe van The New Sleepcoach vertelt hoe je dit onderscheidt van een nachtmerrie.
Wat is nachtangst bij kinderen precies?
"Niet elke nachtelijke huilbui is een nachtmerrie", vertelt Janine. "Soms gaat het om nachtangst, ook wel pavor nocturnus genoemd. Die twee lijken op elkaar, maar vragen echt iets anders van jou." Bij nachtangst raakt je kind als het ware even vast tussen slapen en wakker worden. Het gebeurt tijdens de diepe slaap, waarbij een deel van de hersenen actief wordt, terwijl een ander deel nog slaapt. Dat kan er behoorlijk heftig uitzien. Je kind kan rechtop in bed zitten, gillen, huilen, zweten of wild om zich heen slaan. Soms zijn de ogen zelfs wagenwijd open. Toch is je kind niet écht wakker.
Nachtangst komt vooral voor bij kleuters en kinderen op de basisschool, maar ook peuters kunnen er last van hebben. Volgens de JGZ-richtlijn Slaap komt nachtangst bij ongeveer 1 tot 6,5 procent van de kinderen voor.
Nachtangst of een nachtmerrie: zo herken je het verschil
Maar hoe weet je nu of je kind gewoon heel eng heeft gedroomd of dat er sprake is van nachtangst? Volgens Janine zijn er een paar duidelijke verschillen.
Bij een nachtmerrie
Wordt je kind meestal in de tweede helft van de nacht wakker.
Is je kind écht wakker, herkent het jou en wil het graag getroost worden.
Kan je kind soms vertellen wat het heeft gedroomd.
Is je kind soms nog even bang om opnieuw te gaan slapen.
Bij nachtangst
Begint de aanval meestal in de eerste uren na het inslapen.
Lijkt je kind wakker, maar slaapt het eigenlijk nog.
Herkent je kind jou vaak niet en kan het je zelfs wegduwen.
Weet je kind de volgende ochtend meestal niets meer van de gebeurtenis.
"Bij een nachtmerrie zoekt je kind jou juist op om getroost te worden", legt Janine uit. "Bij nachtangst kun je vaak nauwelijks contact maken. Hoe graag je je kind ook wilt helpen, het lijkt je gewoon niet te bereiken."
Waarom je je kind bij nachtangst beter niet wakker kunt maken
Als je kind zo overstuur lijkt, wil je natuurlijk niets liever dan het oppakken, knuffelen en geruststellen. Toch werkt dat bij nachtangst anders dan bij een nachtmerrie. "Bij nachtangst is het lastigste vaak dat jij machteloos toekijkt", vertelt ze. "Je kind gilt, maar je kunt het niet bereiken."
Haar advies? Probeer je kind niet wakker te maken. Dat kan namelijk juist voor meer verwarring en onrust zorgen. Blijf rustig in de buurt, zorg dat je kind zich niet kan bezeren en wacht tot de 'aanval' vanzelf voorbijgaat. Dat klinkt misschien makkelijker dan het is, zeker als je kind helemaal overstuur lijkt. Maar volgens Janine is er ook iets geruststellends om te weten. ‘Jij hebt er op dat moment vaak meer last van dan je kind. Je kind slaapt erdoorheen en is het morgen weer vergeten." Zo'n aanval duurt meestal enkele minuten, maar kan soms wel een halfuur aanhouden. Daarna slaapt je kind vaak gewoon verder.
Waardoor ontstaat nachtangst bij je kind?
De precieze oorzaak van nachtangst is niet bekend. Waarschijnlijk heeft het te maken met de ontwikkeling van de hersenen en het slaapritme. Tijdens de diepe slaap wordt een deel van de hersenen als het ware wakker, terwijl de rest nog slaapt. Wel zijn er omstandigheden die nachtangst kunnen uitlokken. Denk aan slaapgebrek, koorts of periodes met veel spanning. Ook een verstoord slaapritme kan meespelen.
Voldoende slaap en regelmatige bedtijden kunnen daarom helpen om aanvallen te verminderen. Vooral wanneer je merkt dat je kind na een paar drukke of korte nachten vaker last heeft van nachtangst. Ook slaapcoach Janine benadrukt het belang van voorspelbaarheid voor jonge kinderen. "Een vast dagritme geeft het zenuwstelsel houvast. Weet je kind wat er komt, dan hoeft het minder alert te zijn."
Gaat nachtangst vanzelf weer over?
Gelukkig wel, in de meeste gevallen. Nachtangst is doorgaans onschuldig en verdwijnt bij veel kinderen vanzelf naarmate ze ouder worden. Heeft je kind regelmatig rond hetzelfde tijdstip last van nachtangst? Dan kan het soms helpen om je kind ongeveer een kwartier vóór het gebruikelijke moment kort wakker te maken. Bespreek met de jeugdarts of huisarts of deze aanpak bij jullie past. Komen de aanvallen heel vaak voor, kan je kind zich bezeren of twijfel je of het wel nachtangst is? Neem dan contact op met de huisarts of jeugdarts.
En verder? Probeer vooral zelf rustig te blijven, hoe lastig dat soms ook is. Je kind weet de volgende ochtend waarschijnlijk al niet meer wat er is gebeurd. Jij misschien nog wel, maar gelukkig weet je nu beter wat er aan de hand is en wat je kunt doen.
Heeft jouw kind weleens last gehad van nachtangst? En herkende je meteen wat er aan de hand was?
Wil jij graag jouw verhaal over je bevalling, baby, vruchtbaarheidstraject of iets anders delen op BabyBytes? Dat kan via dit formulier. Wie weet staat jouw verhaal binnenkort (anoniem) op de site!
Demi Schoenmakers is moeder en online redacteur voor onder andere BabyBytes, Libelle en Women's Health. Met een scherp oog en een luisterend oor zoekt ze naar verhalen die de lezer prikkelen. Of het nu gaat om gezondheid, lifestyle of opvoeding; ze probeert haar artikelen op een toegankelijke en boeiende manier over te brengen.
Reageer op dit artikel
reacties (0)