Je kind zit half onder de tafel tijdens het eten of kijkt op bank naar een schermpje met de kin bijna op de borst. Grote kans dat je automatisch roept: 'Ga eens recht zitten.' Begrijpelijk, maar volgens kinderfysiotherapeut Steffie Schoenmakers is dat meestal niet de oplossing.
Sterker nog: van steeds corrigeren krijgt een kind zelden een sterkere houding. Wat helpt dan wél?
Onderuitgezakt zitten is niet meteen fout
Veel ouders schrikken als hun kind vaak onderuitgezakt zit. Zeker als dat gebeurt tijdens het eten, tekenen, lezen of het kijken van een filmpje op een tablet. Toch hoeft zo’n ingezakte houding niet meteen reden tot paniek te zijn. “Een onderuitgezakte houding is op zichzelf niet direct een probleem", zegt Schoenmakers. Dat klinkt misschien verrassend, maar kinderen zijn geen mini-volwassenen die de hele dag netjes rechtop hoeven te zitten. Ze wiebelen, draaien, hangen, schuiven, knielen, liggen half op hun stoel en staan twee minuten later alweer op. Irritant aan tafel? Lichamelijk gezien is al die afwisseling logisch. “Kinderen bewegen van nature veel en wisselen voortdurend van houding. Dat is juist gezond. Er bestaat eigenlijk geen perfecte zithouding. Het is vooral belangrijk dat kinderen regelmatig van houding veranderen.”
Met andere woorden: een kind hoeft niet de hele dag kaarsrecht aan tafel te zitten. Niemand trouwens. Ook volwassenen zitten niet urenlang ‘perfect’. Het probleem zit meestal niet in één keer onderuitzakken, maar in de vraag of je kind nog kan variëren.
Baby's en jonge kinderen
Bij baby’s en jonge kinderen die nog leren zitten, kijkt de kinderfysiotherapeut anders naar de zithouding dan bij schoolgaande kinderen. “In die ontwikkelingsfase is het normaal dat een kind nog niet langdurig zelfstandig rechtop kan zitten en af en toe wegzakt of ondersteuning nodig heeft”, legt ze uit. Toch kan die houding wel iets vertellen. “Wanneer een kind alleen in een sterk onderuitgezakte houding kan zitten en daar langere tijd in blijft hangen, betekent dat dat het kind nog niet voldoende rompstabiliteit of controle heeft om zelfstandig goed te kunnen zitten.” In dat geval is het volgens haar beter om zitten nog kort en speels aan te bieden. “Met voldoende ondersteuning en veel afwisseling in houding, zodat het lichaam zich verder kan ontwikkelen richting stabiel en actief zitten.”
Het gaat niet om mooi zitten, maar om kunnen zitten
Het gaat dus niet om de vraag of je kind er keurig bij zit. Belangrijker is: kan je kind zijn houding aanpassen en even rechtop zitten als dat nodig is, bijvoorbeeld tijdens het eten of een korte taak aan tafel? “Het is goed om naar het totaalplaatje te kijken”. legt ze uit. “Kan een kind ook rechtop zitten tijdens het eten of bij een korte taak aan tafel? Of lukt dat nauwelijks en zakt het steeds weer onderuit?”
Dat verschil is belangrijk. Een kind dat na een lange schooldag even onderuit op de bank ploft, doet weinig geks. Een kind dat bij elke puzzel, maaltijd of kleurplaat meteen inzakt, met het hoofd op de hand leunt of zichtbaar moeite heeft om de romp rechtop te houden, laat iets anders zien. “Als een kind steeds opnieuw onderuitzakt, kan dat wijzen op verminderde rompstabiliteit, onvoldoende spieruithoudingsvermogen of een zitplek die niet goed past bij de lengte van het kind."
Dat betekent niet dat er meteen iets ernstigs aan de hand is. Het betekent vooral dat het handig is om verder te kijken dan de houding zelf. Zit je kind onderuit omdat het moe is? Omdat de stoel te groot is? Omdat de voeten bungelen? Omdat de rompspieren snel vermoeid raken? Of omdat het al een half uur in dezelfde schermhouding zit?
Waarom ‘zit eens recht’ weinig oplost
“Een goede zithouding ontstaat niet door steeds te zeggen: 'Zit eens recht',” zegt Schoenmakers. “Het lichaam moet die houding ook kunnen volhouden.” Rechtop zitten vraagt kracht en controle van onder meer de buik-, rug-, nek- en schouderspieren. Als die basis nog niet sterk genoeg is, zakt een kind vanzelf weer terug. Niet uit luiheid of onwil, maar omdat het lichaam de houding niet goed kan dragen. “Daarom kijk ik niet alleen naar de zithouding, maar vooral naar de oorzaak. Een betere houding bereik je met voldoende beweging, een passende zitplek en een sterke basis van romp- en schouderspieren.”
Laat je kind vaker op de buik spelen
Een simpele manier om die spieren te versterken, is buikligging. Laat je kind bijvoorbeeld op de buik lezen, kleuren, puzzelen of spelen met blokken. “Een van mijn favoriete adviezen is om kinderen regelmatig op hun buik te laten spelen, lezen of kleuren. Buikligging is een geweldige manier om de nek-, schouder- en rompspieren te versterken en helpt bovendien de bekende tabletnek tegen te gaan.”
Maak er vooral geen oefenprogramma van. Een kleed op de grond, een boekje erbij of een kleurplaat op de vloer is al genoeg. Zo wordt sterker worden gewoon onderdeel van spelen.
Afwisseling is belangrijker dan perfect zitten
Een betere houding betekent niet dat je kind voortaan de hele dag kaarsrecht moet zitten. Juist variatie helpt. “Laat kinderen niet te lang achter elkaar zitten, maar stimuleer afwisseling tussen zitten, staan, knielen, hurken en spelen op de grond”, zegt Schoenmakers. Zeker bij schermtijd blijven kinderen makkelijk lang in dezelfde voorovergebogen houding hangen en dat is voor nek, rug en schouders niet ideaal. Daarom kun je schermmomenten het beste regelmatig onderbreken. “Even opstaan, rekken of een kort beweegspelletje doen na twintig tot dertig minuten helpt het lichaam om actief te blijven.” Denk aan een rondje door de kamer, tien kikkersprongen, even dansen of iets boven uit de kast pakken. Niet ingewikkeld, wel effectief.
Buitenspelen doet meer dan je denkt
Wie aan houding wil werken, hoeft niet meteen met speciale oefeningen te beginnen. Buitenspelen is vaak al een geweldige training. “Klimmen, klauteren, balanceren, fietsen, rennen en schommelen versterken de rompspieren en verbeteren de lichaamscontrole. Dat zie je uiteindelijk ook terug in een stabielere zithouding.”
Op een klimrek, fiets of schommel moet het lichaam steeds bijsturen. Spelenderwijs traint je kind dus precies de spieren en controle die ook nodig zijn om steviger te zitten.
Check ook de stoel
Soms ligt het niet aan je kind, maar aan de zitplek. Veel kinderen zitten op stoelen en aan tafels die eigenlijk voor volwassenen zijn gemaakt. Dan bungelen de voeten, zit het tafelblad te hoog of moet je kind naar voren schuiven om erbij te kunnen. “Een stoel waarop de voeten goed op de grond of op een voetensteun kunnen rusten, zorgt vaak voor meer stabiliteit en comfort." Een voetenbankje, opstapje of verstelbare stoel kan dus al verschil maken.
Wanneer vraag je hulp?
Meestal is onderuitgezakt zitten geen ramp, zeker niet als je kind verder lekker beweegt en ook rechtop kan zitten wanneer dat nodig is. Maar lukt rechtop zitten bijna nooit, klaagt je kind over rug-, nek- of hoofdpijn, vermijdt het veel beweegspelletjes of maak je je zorgen over de motoriek? Dan kan een kinderfysiotherapeut meekijken. Niet om je kind een perfecte houding aan te leren, maar om te ontdekken waarom het steeds onderuitzakt.
Zo help je zonder strijd
Maak van houding geen strijd aan tafel. Natuurlijk mag je je kind best af en toe helpen herinneren om even anders te gaan zitten, maar verwacht geen wonderen van alleen corrigeren. Een betere houding begint vooral buiten die stoel: met spelen op de grond, klimmen, klauteren, bewegen, afwisselen en een zitplek die past bij je kind. “Een goede zithouding begint niet bij rechtop zitten, maar bij een sterke basis. Geef kinderen de ruimte om veel en op verschillende manieren te bewegen. Dan komt die stabielere houding vaak vanzelf beter mee.”
En zakt je kind na een lange dag toch lekker onderuit? Helemaal prima. Jij zit ook niet de hele dag kaarsrecht.
Wil jij graag jouw verhaal over je bevalling, baby, vruchtbaarheidstraject of iets anders delen op BabyBytes? Dat kan via dit formulier. Wie weet staat jouw verhaal binnenkort (anoniem) op de site!
Demi Schoenmakers is moeder en online redacteur voor onder andere BabyBytes, Libelle en Women's Health. Met een scherp oog en een luisterend oor zoekt ze naar verhalen die de lezer prikkelen. Of het nu gaat om gezondheid, lifestyle of opvoeding; ze probeert haar artikelen op een toegankelijke en boeiende manier over te brengen.
Reageer op dit artikel
reacties (0)