Je hebt het hele avondritueel gedaan. Pyjama aan, tandengepoetst, boekje gelezen, kus op het voorhoofd. Vervolgens doe je het licht uit, loop je richting deur en precies dan begint het. Je kindje begint te roepen en te huilen totdat jij er weer bij bent. Zonder jou wil je kindje niet gaan slapen.
En voor je het weet zit je weer naast het bed. Niet voor één minuut, maar tot je kind eindelijk slaapt. Lief, ergens ook logisch, maar eerlijk is eerlijk: na een tijdje kan het behoorlijk slopend worden. Want hoe graag je er ook voor je kind bent, je wil óók een avond die niet volledig eindigt op de vloer naast een kinderbed.
Volgens slaapcoach Janine Nuttycombe van The New Sleepcoach is een kind dat alleen met jou erbij in slaap valt niet verwend en doet je kind dit ook niet om jou gek te maken. “Je kind heeft gewoon geleerd dat inslapen en jouw aanwezigheid bij elkaar horen”, legt ze uit. “Jij voelt veilig.”
Slapen is loslaten
Voor volwassenen klinkt slapen misschien als iets vanzelfsprekends. Je gaat liggen, doet je ogen dicht en klaar. Voor kinderen is dat vaak anders. “Slapen is loslaten”, zegt Janine. “En loslaten vraagt om veiligheid.” Als je kind gewend is dat jij naast het bed zit, een hand vasthoudt of in de kamer blijft tot hij slaapt, dan wordt jouw aanwezigheid onderdeel van het inslapen. Niet omdat je iets fout hebt gedaan, maar omdat dit voor je kind de bekende route naar slaap is geworden. “Als jouw kindje niet weet dat het zonder jou ook veilig is, of in een fase van verlatingsangst zit, dan kan alleen zijn heel spannend voelen." Dat verklaart waarom sommige kinderen meteen in paniek raken zodra je wegloopt. Voor jou is het misschien maar drie meter naar de gang, voor je kind voelt dat oneindig ver.
Waarom het ’s nachts ook steeds misgaat
Wat veel ouders niet weten: hoe je kind aan het begin van de avond in slaap valt, heeft vaak invloed op de rest van de nacht. Volgens Janine is dat voor veel ouders een echte eyeopener. “Iedereen wordt ’s nachts tussendoor even wakker, ook volwassenen. Alleen merken wij het meestal niet, omdat we gewoon weer verder slapen.”
Bij kinderen werkt dat net zo, alleen is er één belangrijk verschil. Als je kind aan het begin van de avond jouw hulp nodig heeft om in slaap te vallen, is de kans groot dat hij die hulp midden in de nacht opnieuw nodig heeft. “Een kind dat gewend is aan jouw aanwezigheid bij het inslapen, mist die aanwezigheid zodra hij ’s nachts wakker wordt,” legt Janine uit. “En dan roept hij.” Met andere woorden: je kind wordt niet per se wakker omdat er iets mis is. Hij wordt wakker zoals iedereen wakker wordt, maar hij weet nog niet hoe hij zonder jou weer verder moet slapen.
Begin niet met ineens verdwijnen
De oplossing is volgens Janine niet om van de ene op de andere dag spoorloos te verdwijnen zodra het licht uitgaat. Zeker bij kinderen die veel nabijheid nodig hebben, kan dat juist averechts werken. “Bouw je aanwezigheid rustig af”, adviseert ze. “Niet door ineens weg te gaan, maar door jezelf stap voor stap minder nodig te maken.” Daarmee geef je je kind de kans om te oefenen, zonder dat het voelt alsof jij ineens niet meer beschikbaar bent. Je blijft nabij, maar je verandert langzaam je rol. Van actief helpen naar rustig aanwezig zijn. En uiteindelijk van aanwezig zijn naar vertrouwen geven vanaf iets meer afstand.
De stoelmethode kan helpen
Een methode die volgens de slaapcoach goed kan werken, is de stoelmethode. Daarbij schuif je letterlijk steeds een stukje verder weg. “Je begint bijvoorbeeld naast het bedje van je kind, eventueel met een hand op hem. Na een paar nachten ga je iets verder weg zitten, bijvoorbeeld halverwege de kamer. Daarna bij de deur. En uiteindelijk op de gang, waar je kind je nog net kan horen.” Het idee is niet dat je kind meteen zonder protest gaat slapen. Het idee is dat je kind stap voor stap leert: ik ben veilig, ook als papa of mama niet pal naast me zit. Elke stap geef je een paar dagen de tijd. Niet te snel, niet te streng, maar wel duidelijk.
Blijf rustig, ook als het lang duurt
Dat klinkt simpel, tot je om 21:00 uur al voor de zesde keer naast dat bed zit en je kind bij elke beweging meteen weer rechtop schiet. Toch is juist jouw rust belangrijk. “Hoe rustiger jij bent, hoe rustiger je kind wordt”, zegt Janine. “Als jij gespannen bent of gefrustreerd raakt, voelt je kind dat. En dan wordt loslaten alleen maar moeilijker.”
Dat betekent niet dat je nooit moe, geïrriteerd of klaar met de avond mag zijn. Natuurlijk mag dat, maar probeer aan de buitenkant rustig en voorspelbaar te blijven. Bij inslapen werkt saai vaak beter dan gezellig. Dus liever niet te veel praten, onderhandelen of toch weer een extra slokje water, extra knuffel en extra verhaaltje toestaan. Kies één korte zin die je blijft herhalen, zoals: “Ik ben dichtbij, jij gaat slapen.” Of: “Je bent veilig, ik blijf nog even hier.” Zo hoeft je kind niet op elk protest een nieuwe reactie van jou te krijgen, maar leert het steeds beter wat de bedoeling is.
Sommige kinderen hebben meer nodig
Slaat de stoelmethode totaal niet aan? Reageert je kind veel heftiger dan je had verwacht? Of merk je dat je kind moeilijk tot rust komt, intens reageert op veranderingen en de spanning van de dag maar lastig loslaat? Dan kan er volgens Janine meer meespelen dan alleen een slaapassociatie. “Sommige kinderen hebben een extra gevoelig zenuwstelsel”, legt ze uit. “Ze pikken meer op, voelen meer en hebben daardoor ook meer nodig om echt tot rust te komen voordat ze kunnen slapen.” Bij deze kinderen is het extra belangrijk om niet alleen naar het moment van inslapen te kijken, maar ook naar de hele avond. Hoe druk was de dag? Hoe verloopt de overgang naar bed? Is er genoeg ontlading geweest? Is het bedritueel voorspelbaar genoeg? En krijgt je kind voldoende tijd om van ‘aan’ naar ‘uit’ te schakelen?
Geef het tijd
Sommige avonden lopen gewoon anders. Je kind is oververmoeid, heeft een drukke dag gehad, wordt misschien ziek of zit midden in een ontwikkelingssprong. Dan kan het zijn dat de gebruikelijke aanpak ineens totaal niet werkt. Volgens Janine is dat niet meteen een ramp. “Soms is het oké om wat meer te helpen dan normaal. Consistentie helpt meer dan perfectie.”
Eén rommelige avond verpest dus niet meteen alles. Probeer de volgende avond gewoon weer terug te gaan naar de stap waar jullie waren. Een nieuwe manier van inslapen aanleren kost tijd. Je kind moet wennen aan een andere vorm van veiligheid en jij misschien ook aan het niet meteen oplossen van elk geluidje. “Gemiddeld kost het één tot twee weken om een nieuwe manier van inslapen aan te leren”, zegt Janine. “Soms duurt het wat langer.” Probeer daarom niet te snel te denken: zie je wel, het werkt niet. Kijk liever of de stappen klein genoeg zijn. Misschien is van naast het bed naar de deur nog te groot. Dan schuif je eerst gewoon een klein stukje op.
Veiligheid en vertrouwen opbouwen
Als je kind alleen met jou erbij in slaap valt, betekent dat dus niet dat je iets verpest hebt. Het betekent vooral dat jouw aanwezigheid heel veilig voelt. Dat is eigenlijk iets moois. Alleen mag je kind óók leren dat slapen veilig is als jij niet naast het bed zit. Rustig afbouwen, voorspelbaar blijven en kleine stappen zetten helpt vaak meer dan streng zijn of ineens alles omgooien. Je hoeft je kind niet aan zijn lot over te laten, maar je hoeft ook niet elke avond tot half tien op de vloer te eindigen.
Je mag je kind leren: ik ben er voor je, ook als ik niet naast je zit. En dat is precies het vertrouwen dat slapen uiteindelijk makkelijker maakt.
Wil jij graag jouw verhaal over je bevalling, baby, vruchtbaarheidstraject of iets anders delen op BabyBytes? Dat kan via dit formulier. Wie weet staat jouw verhaal binnenkort (anoniem) op de site!
Demi Schoenmakers is moeder en online redacteur voor onder andere BabyBytes, Libelle en Women's Health. Met een scherp oog en een luisterend oor zoekt ze naar verhalen die de lezer prikkelen. Of het nu gaat om gezondheid, lifestyle of opvoeding; ze probeert haar artikelen op een toegankelijke en boeiende manier over te brengen.
Reageer op dit artikel
reacties (0)