Het begint bijna altijd onschuldig. Een loopneus, een kuchje, een slechte nacht. Maar elk jaar opnieuw belanden een heleboel baby’s met het RS-virus in het ziekenhuis en zitten ouders vol zorgen aan het bed. Hou het dus goed in de gaten, maar op welke symptomen moet je letten?
Wie lopen extra risico en wat kun je doen om besmetting en ernstige ziekte te beperken? We zetten de belangrijkste punten op een rij, op basis van betrouwbare informatie van het RIVM, Thuisarts, het Longfonds en Nederlandse kinderziekenhuizen.
Wat is het RS-virus?
Het RS-virus, voluit het respiratoir syncytieel virus (RSV), is een veelvoorkomend luchtwegvirus. Vrijwel ieder kind krijgt er vroeg of laat mee te maken, meestal vóór de tweede verjaardag. In de meeste gevallen blijft het bij een gewone verkoudheid. Toch kan het virus bij jonge baby’s doorschieten naar de lagere luchtwegen, waardoor ademen ineens zwaar wordt.
Dat maakt het RS-virus verraderlijk. Het begint klein, maar kan bij de jongste kinderen in korte tijd ernstig worden.
Wat zijn de symptomen van het RS-virus?
Bij de meeste kinderen start een RS-virusinfectie zoals elke andere verkoudheid. Pas na een paar dagen wordt duidelijk of het daarbij blijft. Let vooral goed op veranderingen in ademhaling en gedrag. Veelvoorkomende klachten zijn:
Een loopneus of verstopte neus
Hoesten
Lichte koorts of verhoging
Minder eetlust
Bij een deel van de baby’s worden de klachten ernstiger. Dan raakt de ademhaling overbelast, vaak door een ontsteking van de kleinste luchtwegen, ook wel bronchiolitis genoemd. Dat is het moment waarop contact met de huisarts belangrijk wordt.
Wie lopen extra risico?
Niet ieder kind wordt even ziek van het RS-virus. Vooral jonge en kwetsbare groepen hebben meer kans op een ernstig verloop. Extra risico lopen onder andere:
Baby’s in hun eerste levensjaar, vooral jonger dan 6 maanden
Te vroeg geboren baby’s
Kinderen jonger dan twee jaar met hart- of longaandoeningen
Ook ouderen kunnen flink ziek worden van het RS-virus, vooral mensen boven de 75 jaar en volwassenen met chronische aandoeningen. Bij hen kan het virus leiden tot een longontsteking en ziekenhuisopname.
Hoe raakt een kind besmet?
Het RS-virus verspreidt zich via kleine druppeltjes bij hoesten, niezen en praten. Ook handen, speelgoed en andere oppervlakken spelen een grote rol. Het virus kan daar namelijk uren op overleven.
Wat het lastig maakt, is dat een kind al besmettelijk kan zijn vóórdat de eerste klachten zichtbaar zijn. Baby’s jonger dan twee jaar kunnen bovendien wekenlang het virus blijven verspreiden. Daardoor is het RS-virus nauwelijks buiten de deur te houden, zeker niet in de winter.
Wat kun je doen om besmetting en ernstige ziekte te beperken?
Het RS-virus volledig voorkomen lukt niet. Wel kun je de kans op ernstige klachten kleiner maken.
Prik tegen het RS-virus
Voor zwangeren en jonge baby’s is er sinds kort extra bescherming mogelijk. Zwangere vrouwen kunnen zich in het laatste deel van de zwangerschap laten vaccineren tegen het RS-virus. De antistoffen die de moeder aanmaakt, gaan via de placenta over op de baby en bieden bescherming direct na de geboorte. Daarnaast krijgen baby’s die vanaf april 2025 zijn geboren een prik tegen het RS-virus aangeboden, die vooral beschermt tegen ernstige ziekte en ziekenhuisopname. Borstvoeding kan ook bijdragen aan extra weerstand, al biedt het geen volledige bescherming tegen besmetting.
Goede hygiëne
Houd je baby zoveel mogelijk uit de buurt van mensen die verkouden zijn, omdat het RS-virus vaak ongemerkt wordt overgedragen. Was regelmatig de handen met water en zeep en vraag bezoek om dit ook te doen. Maak spullen in de directe omgeving van je baby goed schoon, zoals speelgoed en fopspenen. Gebruik papieren zakdoekjes bij verkoudheid en gooi deze direct weg na gebruik. Zorg er daarnaast voor dat je baby voldoende drinkt en genoeg rust krijgt. Bij een verstopte neus kan een zoutoplossing helpen om de luchtwegen open te houden, zodat ademen en drinken makkelijker gaan.
Is het RS-virus te behandelen?
Er is geen medicijn dat het RS-virus geneest. Antibiotica werken niet, omdat het om een virus gaat en niet om een bacterie. Het lichaam moet het virus zelf opruimen. Wat wel helpt, is ondersteuning: voldoende rust, genoeg drinken en het verlichten van klachten.
Wordt een baby benauwd of drinkt hij slecht, dan kan opname in het ziekenhuis nodig zijn. Daar krijgt het kind zo nodig extra zuurstof of vocht via een infuus. De meeste kinderen knappen binnen enkele dagen tot een week op, al kan het hoesten nog enige tijd aanhouden.
Wanneer moet je direct de huisarts bellen?
Neem altijd contact op met de huisarts of huisartsenpost als je baby:
Het RS-virus komt elke winter terug. Vaak merk je er weinig van, maar bij jonge baby’s en kwetsbare mensen kan het een grote rol spelen. Met de juiste kennis, goede hygiëne en vaccinatie kun je veel zorgen voor zijn. Bij jonge baby’s kan de situatie snel veranderen. Twijfel je, dan is bellen altijd de juiste keuze.
Wil jij graag jouw verhaal over je bevalling, baby, vruchtbaarheidstraject of iets anders delen op BabyBytes? Dat kan via dit formulier. Wie weet staat jouw verhaal binnenkort (anoniem) op de site!
Demi Schoenmakers is moeder en online redacteur voor onder andere BabyBytes, Libelle en Women's Health. Met een scherp oog en een luisterend oor zoekt ze naar verhalen die de lezer prikkelen. Of het nu gaat om gezondheid, lifestyle of opvoeding; ze probeert haar artikelen op een toegankelijke en boeiende manier over te brengen.
Reageer op dit artikel
reacties (0)