De eerste stapjes zijn vaak een mix van trots, spanning en een hoop vallen en opstaan. Maar achter die wankele poging schuilt een indrukwekkend stukje motorische ontwikkeling.
Kinderfysiotherapeut Steffie Schoenmakers legt uit wat er in deze fase gebeurt en hoe je als ouder kunt meekijken zonder je onnodig zorgen te maken.
Hoe het loopproces begint
Volgens Schoenmakers loopt een kind niet zomaar ineens weg. "De motorische ontwikkeling start al in de babytijd. Eerst leert een kindje het hoofdje optillen, dan rollen, zitten en kruipen. Daarna komt staan en pas daarna het echte lopen." De meeste kinderen zetten ergens tussen de twaalf en achttien maanden hun eerste losse stapjes. Dat ziet er meestal nog wat wiebelig uit. "Kinderen lopen in het begin met een brede stand en houden de armen vaak omhoog voor extra balans. Vallen hoort er echt bij. Het is een leerproces waarbij je ziet dat het evenwicht en het looppatroon geleidelijk verbeteren."
Wanneer kinderen beginnen te lopen, verandert ook hun omgeving ineens. Meubels die eerder veilig waren, worden nu steunpunten of obstakels. Het helpt om een veilige loopruimte te creëren door scherpe hoeken te beschermen, losse kleedjes vast te zetten en kleine voorwerpen op te ruimen. Binnen zijn blote voeten of antislipsokken ideaal voor een goede balans.
O- of X-benen
Veel ouders maken zich zorgen over de stand van de benen, maar meestal is dat nergens voor nodig. "Jonge kinderen beginnen vaak met O-benen. Dat is normaal tot ongeveer twee jaar. Rond drie tot vier jaar zie je juist vaak X-benen verschijnen. Dat hoort bij de groei. De stand van de benen trekt later vanzelf bij." Geen zorgen dus! Pas als een afwijkende stand blijft of juist toeneemt, kan extra advies zinvol zijn.
Platvoetjes?
Ook helemaal oké. Ook over voeten maken ouders zich vaak druk. "Veel jonge kinderen hebben platte voeten, simpelweg omdat het voetgewelf nog niet ontwikkeld is. Dat ontstaat meestal tussen vier en zes jaar. Dat is normaal." Daarnaast valt het sommige ouders op dat hun kind naar binnen of naar buiten stapt. "Dat komt heel vaak voor en verdwijnt vaak vanzelf. Spelen, rennen en vooral blootsvoets lopen helpt om de voetspieren te versterken."
Voor buitenspelen zijn soepele peuterschoentjes vaak het beste. Kies modellen die licht zijn en goed buigen in het midden, zodat de voeten vrij kunnen bewegen. Zware, stugge schoenen remmen de natuurlijke afwikkeling. Binnen blijven blote voeten de beste optie.
Tenenlopen
Veel peuters lopen soms op hun tenen en dat is meestal gewoon een fase. Zolang je kind ook regelmatig met platte voeten loopt, is het normaal. Blijft het vooral op de tenen lopen of zet het de hiel nauwelijks neer, dan is het handig om even advies te vragen.
Iedereen ontwikkelt anders
Waar het ene kind met tien maanden al door de kamer stapt, heeft het andere kind pas na achttien maanden voldoende vertrouwen. "Geen enkel kind ontwikkelt zich precies hetzelfde. Sommige kinderen zijn motorisch wat onhandiger, anderen razendsnel. Dat is allemaal normaal."
Veel ouders vragen zich af of een kind moet kruipen voordat het gaat lopen. Meestal kruipen kinderen wel, maar sommigen bedenken een alternatief. Billenschuivers horen daarbij, al merkt Schoenmakers dat ze vaak wat later gaan lopen. “Omdat ze hun beentjes minder gebruiken voor stabiliteit, duurt het soms langer voordat ze klaar zijn voor de eerste stapjes.” Het is niet meteen iets om je zorgen over te maken, maar wel goed om even op te letten. Vaak worden deze kinderen doorgestuurd naar de kinderfysio, zodat ze tips krijgen om meer variatie in hun bewegen te krijgen.
Hoe kun je helpen zonder te veel te sturen?
Peuters leren lopen door te proberen. Spelenderwijs stimuleren werkt het best. Je kunt een favoriet speeltje net buiten handbereik leggen, zodat je kind wordt uitgedaagd om een stapje te zetten of zich om te draaien. Zorg er wel voor dat meubels stevig staan.
Ondersteunen mag, maar subtiel. Je kunt je handen aanbieden om vast te houden of samen met je kind een grote knuffel vasthouden zodat je de hoeveelheid steun zachtjes kunt aanpassen. Te veel vasthouden neemt juist balanservaring weg.
Vermijd hulpmiddelen zoals loopstoelen, omdat die kinderen in een onnatuurlijke houding brengen en het evenwichtsgevoel kunnen vertragen. Een stevige duwkar of blokkenkar werkt veel beter, omdat je kind zelf bepaalt hoe ver en hoe snel het gaat. Dít speelgoed kun je volgens Schoenmakers beter niet aanschaffen.
Wanneer moet je op letten?
Het belangrijkste volgens de kinderfysiotherapeut? "Kijk naar het totaalplaatje en vergelijk je kind niet te veel met anderen. In de meeste gevallen verloopt de ontwikkeling zonder problemen. Toch zijn er situaties waarin extra aandacht handig is. "Vraag advies als je merkt dat je kind veel moeite heeft met lopen, opvallend vaak valt of pijn lijkt te hebben. Ook als de stand van benen of voeten duidelijk afwijkend blijft of als je je zorgen maakt over de algehele motorische ontwikkeling."
Let ook op signalen zoals plots minder willen bewegen, duidelijk één been ontzien of wekenlang een stijf of ongelijk looppatroon. Dat hoeft niet direct zorgelijk te zijn, maar kan een reden zijn om iemand mee te laten kijken.
Wil jij graag jouw verhaal over je bevalling, baby, vruchtbaarheidstraject of iets anders delen op BabyBytes? Dat kan via dit formulier. Wie weet staat jouw verhaal binnenkort (anoniem) op de site!
Demi Schoenmakers is moeder en online redacteur voor onder andere BabyBytes, Libelle en Women's Health. Met een scherp oog en een luisterend oor zoekt ze naar verhalen die de lezer prikkelen. Of het nu gaat om gezondheid, lifestyle of opvoeding; ze probeert haar artikelen op een toegankelijke en boeiende manier over te brengen.
Reageer op dit artikel
reacties (0)