Eerlijk is eerlijk: zindelijk worden klinkt op papier een stuk eenvoudiger dan het in de praktijk vaak is. Je zet een potje neer, je peuter gaat zitten, er komt iets in en klaar. Toch? Helaas. In werkelijkheid gaat zindelijkheid meestal met gepaard met natte broeken, trotse momentjes, twijfels, terugval en de vraag: zijn we te vroeg, te laat of precies op tijd begonnen?
Volgens kinderbekkenfysiotherapeut Steffie Schoenmakers hoef je daarbij niet strak naar de leeftijd te kijken. “Als kinderbekkenfysiotherapeut krijg ik vaak de vraag wanneer ouders het beste kunnen beginnen met zindelijkheid. Mijn antwoord is: kijk niet alleen naar de leeftijd, maar vooral naar de ontwikkeling van je kind.”
Zindelijk worden is geen trucje
Veel ouders noemen het zindelijkheidstraining, maar eigenlijk is dat woord een beetje misleidend. Alsof je je kind even een vaardigheid aanleert, net als blokken stapelen of een jas aantrekken. Zo werkt het niet helemaal, zegt Schoenmakers. "Het is een ontwikkelingsproces waarbij de hersenen, de blaas, de darmen en de bekkenbodem steeds beter leren samenwerken.” Dat betekent ook dat je kind er lichamelijk en mentaal aan toe moet zijn. Je kunt dus nog zo enthousiast een potje in de woonkamer zetten, maar als het lijf van je kind er nog niet klaar voor is, wordt het vooral frustrerend. Voor jou én voor je kind.
“De neurologische rijping die nodig is voor volledige controle over plassen en poepen is pas rond het vijfde levensjaar grotendeels voltooid. Dat betekent dat een jonger kind nog volop in ontwikkeling is.” Met andere woorden: ongelukjes horen erbij. Ook als je kind al een tijdje droog is. “Het kan heel goed zijn dat een kind al overdag zindelijk wordt, maar af en toe nog een ongelukje heeft. Dat hoort bij het rijpingsproces.”
Kijk naar je kind, niet naar de kalender
De ene peuter roept op een dag uit zichzelf: “plas!” en rent naar het potje. De ander vindt het potje vooral een leuke hoed of weigert pertinent om zonder luier te zijn. Allebei normaal. “Ik kijk liever naar de signalen die een kind laat zien dan naar de kalender,” zegt ze.
Maar welke tekenen bedoelt ze dan? Denk aan:
Interesse in het toilet
Willen meekijken als papa of mama naar de wc gaat
Aangeven dat de luier nat of vies is
Even kunnen wachten als er aandrang is
“Dit zijn dat signalen dat je rustig kunt beginnen met oefenen.” Rustig is hierbij het sleutelwoord. Niet meteen met stickerschema’s, aftelkalenders en een weekend waarin alles moet gebeuren. Gewoon: proberen. Even zitten. Kennismaken met het potje. En vooral: geen haast.
Zo begin je ontspannen met het potje
Begin klein. Zet een potje neer op een plek waar je kind het kan zien. Dat hoeft echt niet meteen keurig op de wc te staan. In het begin mag het potje gerust in de woonkamer, speelkamer of op een andere vertrouwde plek staan. Laat je kind er rustig aan wennen, desnoods gewoon met kleren aan. Zo wordt het potje een bekende plek, zonder dat er meteen iets moet gebeuren.
Lees er eens een boekje over, laat je kind meekijken als jij naar het toilet gaat en maak van toiletmomenten iets gewoons. “Begin zonder druk,” adviseert Schoenmakers. “Laat het toilet onderdeel worden van de dagelijkse routine, bijvoorbeeld na het opstaan of na een maaltijd.” Die momenten zijn handig, omdat veel kinderen dan toch moeten plassen of poepen. Na het wakker worden zit de blaas vaak voller en na het eten komen de darmen in beweging. Je hoeft je kind niet eindeloos te laten zitten. Een paar ontspannen minuten is genoeg.
In de zomer kun je het extra laagdrempelig maken. “Laat je kind bijvoorbeeld buiten in de tuin zonder kleren aan lopen,” tipt Schoenmakers. “En als je dan signalen ziet, zet je je kind op het potje.” Zo leert je kind de link leggen tussen aandrang voelen en naar het potje gaan, zonder dat het meteen een groot trainingsmoment wordt.
Gaat het goed en voelt je kind zich vertrouwd met het potje? Dan kun je het potje langzaam verplaatsen richting de badkamer of het toilet. Sommige kinderen stappen daarna vanzelf over naar de wc. Gebruik dan wel een brilverkleiner, zodat je kind stevig en veilig zit. Ook een opstapje onder de voeten is handig, want bungelende benen maken ontspannen plassen en poepen lastiger. “Zorg voor een ontspannen sfeer,” zegt Schoenmakers. Want hoe harder jij wilt dat er iets gebeurt, hoe groter de kans dat je kind denkt: bekijk het maar met je potje. Zindelijk worden gaat makkelijker als je kind zich veilig voelt. Geen druk, geen zuchtende ouder naast het potje en geen grote paniek als er niets komt.
De juiste houding maakt echt verschil
Een kind dat half bungelend op de wc zit, kan minder goed ontspannen. En ontspannen is juist belangrijk om goed te kunnen plassen of poepen. Daarom is de houding belangrijker dan veel ouders denken. “Zorg voor een goede zithouding, met steun onder de voeten,” zegt de kinderbekkenfysiotherapeut. Dat kan met een opstapje bij de wc of met een stevig potje waarbij de voeten vanzelf op de grond staan. De knieën mogen iets hoger zijn dan de heupen, de billen goed ondersteund en de voeten stevig neer. Zo kan je kind de bekkenbodem beter ontspannen. Zeker bij poepen kan dat veel verschil maken.
Wie een wc-brilverkleiner gebruikt, doet er dus goed aan om ook meteen een krukje neer te zetten. Niet alleen omdat je kind dan makkelijker op en af de wc kan, maar vooral omdat bungelende beentjes niet helpen.
Beloon het proberen, niet alleen de plas
Een sticker, high five of enthousiast zijn: het kan allemaal helpen. Maar let op dat je niet alleen juicht als er daadwerkelijk iets in het potje ligt. Dan kan een kind het gevoel krijgen dat het heeft gefaald als er niks komt. “Beloon het proberen en niet alleen het resultaat.” Dus ook als je kind op het potje zit en er gebeurt niets, is dat prima. Je kind oefent met voelen, zitten, wachten en ontspannen. Dat is al heel wat, dus maak het klein en positief.
Wil jij graag jouw verhaal over je bevalling, baby, vruchtbaarheidstraject of iets anders delen op BabyBytes? Dat kan via dit formulier. Wie weet staat jouw verhaal binnenkort (anoniem) op de site!
Demi Schoenmakers is moeder en online redacteur voor onder andere BabyBytes, Libelle en Women's Health. Met een scherp oog en een luisterend oor zoekt ze naar verhalen die de lezer prikkelen. Of het nu gaat om gezondheid, lifestyle of opvoeding; ze probeert haar artikelen op een toegankelijke en boeiende manier over te brengen.
Reageer op dit artikel
reacties (0)