De komst van een baby is een grote verandering voor het hele gezin. Niet alleen voor ouders, maar zeker ook voor een ouder kind. Waar een baby vooral veel aandacht, zorg en tijd vraagt, kan een peuter of kleuter ineens merken dat zijn vertrouwde plek verandert. Het is daarom helemaal niet vreemd als een kind boos reageert, meer aandacht vraagt of zelfs weer gedrag laat zien dat bij een jongere leeftijd hoort.
Volgens opvoedcoach Annelies Bobeldijk van WOW! Opvoedcoaching hoort dat bij de overgang naar een gezin met meerdere kinderen.
Waarom jaloezie best logisch is
“Een oudere broer of zus ziet hoe een baby alle aandacht naar zich toe trekt”, zegt Bobeldijk. “Voor een jong kind voelt dat soms alsof er minder plek voor hem is." Die emotie is niet raar, het is menselijk. Voor jonge kinderen draait veiligheid grotendeels om aandacht en nabijheid van hun ouders. Als die aandacht plots verdeeld moet worden, kan dat verwarrend voelen.
Vooral in de eerste weken, wanneer een baby vaak huilt, gevoed moet worden en veel lichamelijke zorg nodig heeft, kan een ouder kind het gevoel krijgen dat alles ineens om de baby draait. Dat kan zich uiten in boosheid, verdriet, druk gedrag of juist teruggetrokken gedrag.
Geef ruimte aan gevoelens van jaloezie
Jaloezie is een gevoel dat veel ouders liever niet horen, maar het ontkennen helpt zelden. “Het heeft weinig zin om te zeggen: ‘Nee joh, je vindt de baby toch hartstikke lief, gekkie’”, zegt Bobeldijk. “Voor een kind is het een grote omschakeling als er ineens een baby bij komt.”
Volgens haar helpt het om je echt te verplaatsen in wat een kind ervaart. “Stel je eens voor dat je partner thuis komt en zegt: ‘Ik heb een nieuwe vriendin, maar maak je geen zorgen, mijn hart is groot genoeg voor jullie allebei.’ Dat zou waarschijnlijk ook niet echt geruststellend voelen.” Daarom is het vaak beter om gevoelens te erkennen. “Je kunt bijvoorbeeld zeggen: ‘Lastig hè, dat mama haar aandacht nu moet verdelen. Ik snap dat je dat niet altijd leuk vindt.’” Door dat soort reacties voelt een kind zich begrepen, en dat helpt om met die emoties om te gaan.
Zorg voor exclusieve momentjes
Veel ouders denken dat ze uren moeten vrijmaken voor hun oudste kind, maar volgens Bobeldijk zit het verschil vaak in kleine momenten. “Lees samen een boekje, drink even rustig iets met z’n tweeën of laat je kind kiezen wat jullie gaan doen. Even echt tijd voor elkaar helpt een kind voelen dat er nog steeds ruimte en aandacht voor hem is.” Zelfs korte momenten van onverdeelde aandacht kunnen al helpen. Een kwartiertje samen spelen terwijl de baby slaapt of even samen naar buiten gaan kan al helpen.
Laat je kind zelf kiezen of het wil helpen
Sommige kinderen vinden het geweldig om mee te helpen met een baby. Ze willen de fles vasthouden, een doekje pakken of naast de kinderwagen lopen. Andere kinderen hebben daar weinig behoefte aan. Veel ouders hopen dat meehelpen jaloezie vermindert, maar dat werkt alleen als een kind er zelf voor kiest. “Als een kind iets moet doen waar het geen zin in heeft, kan dat juist extra weerstand oproepen", aldus Bobeldijk. Een kind dat niets met de baby te maken wil hebben, moet dat kunnen aangeven. Die ruimte voorkomt dat irritatie zich opstapelt.
Help je kind zijn gevoelens te begrijpen
Jonge kinderen kunnen vaak nog niet goed uitleggen wat ze voelen. Daardoor laten ze hun frustratie soms zien in hun gedrag. “Help je kind door te benoemen wat er gebeurt. Bijvoorbeeld: ‘Je wilde dat ik met jou spelen en toen ging de baby huilen. Dat was vervelend.’ Zo help je je kind begrijpen waar de boosheid vandaan komt.” Door gevoelens hardop te benoemen, leren kinderen hun emoties herkennen en er beter mee omgaan.
Let op signalen van overprikkeling
In periodes van grote verandering laten kinderen soms gedrag zien dat ouders verrast. Ze willen bijvoorbeeld weer een speen, vragen om gedragen te worden, willen opnieuw in een slaapzak slapen of poepen weer in hun broek terwijl ze eigenlijk zindelijk zijn. Zie dat niet als ongehoorzaamheid. Het is een signaal dat je kind behoefte heeft aan nabijheid. Door mild te reageren voelt je kind dat hij niet hoeft te ‘concurreren’ met de baby. Dit soort terugvalgedrag is meestal tijdelijk. Zodra een kind zich weer veilig voelt in de nieuwe gezinssituatie, verdwijnt het vaak vanzelf.
Zorg voor verschillende cadeautjes
Wanneer er een baby wordt geboren, stroomt het huis vaak vol met kraamcadeautjes. Leuk natuurlijk, maar voor een ouder kind kan dat ook lastig zijn. “Ineens ziet je kind dat de baby allemaal cadeautjes krijgt, terwijl hij zelf niets krijgt,” zegt de opvoedcoach. “Dat kan jaloezie versterken.” Daarom kan het helpen om ook iets kleins voor de oudste te regelen. “Geef bijvoorbeeld een cadeautje om te vieren dat hij nu grote broer of zus is. Of laat het cadeautje ‘van de baby’ komen. Zo voelt je kind dat er ook aandacht is voor zijn nieuwe rol.”
Wil jij graag jouw verhaal over je bevalling, baby, vruchtbaarheidstraject of iets anders delen op BabyBytes? Dat kan via dit formulier. Wie weet staat jouw verhaal binnenkort (anoniem) op de site!
Demi Schoenmakers is moeder en online redacteur voor onder andere BabyBytes, Libelle en Women's Health. Met een scherp oog en een luisterend oor zoekt ze naar verhalen die de lezer prikkelen. Of het nu gaat om gezondheid, lifestyle of opvoeding; ze probeert haar artikelen op een toegankelijke en boeiende manier over te brengen.
Reageer op dit artikel
reacties (0)