De roze wolk voelt tijdens het voeden soms ineens een stuk minder roze. Zodra je baby aanhapt, word je plots verdrietig, geïrriteerd of overvallen door een leeg gevoel. Een paar minuten later is het alweer weg. Herkenbaar?
Dan kan er sprake zijn van D-MER, een lichamelijke reactie rond het toeschieten van de moedermelk.
Wat is D-MER?
D-MER staat voor Dysphoric Milk Ejection Reflex, oftewel een somber of onaangenaam gevoel tijdens de toeschietreflex. De gevoelens komen meestal plotseling op, precies vlak voordat of op het moment dat de melk begint te stromen. Na enkele seconden of minuten verdwijnen ze vaak weer. Lactatiekundige Geerte van den Broek van Borstvoeding Academie hoort verschillende omschrijvingen van moeders. "Ze zeggen bijvoorbeeld: ‘Zodra mijn baby aanhapt, overvalt me ineens een leeg gevoel.’ Anderen voelen zich opeens verdrietig, geïrriteerd of een beetje down. Een paar minuten later is dat gevoel weer verdwenen.”
Sommige vrouwen krijgen daarnaast kortdurend hoofdpijn of voelen vooral dat er ‘iets’ gebeurt, zonder daar precies woorden aan te kunnen geven. Omdat de reactie zo plotseling verschijnt en weer verdwijnt, kan het behoorlijk verwarrend zijn. "Veel moeders gaan daardoor aan zichzelf twijfelen”, vertelt ze. "Ze vragen zich af of er iets mis is met hen of met de band die ze met hun baby hebben. Gelukkig is dat meestal niet het geval.”
Het is geen teken dat je je baby afwijst
D-MER is geen bewuste emotionele reactie op de baby, maar vermoedelijk een lichamelijke reactie op de hormonale veranderingen die nodig zijn om de melk te laten stromen. Bij de toeschietreflex speelt onder meer het hormoon dopamine een rol. Vlak voordat de melk vrijkomt, daalt het dopaminegehalte tijdelijk. Bij vrouwen met D-MER lijkt die verandering mogelijk sneller of sterker te verlopen, waardoor er kort een golf van negatieve gevoelens kan ontstaan.
"D-MER zegt absoluut niets over de liefde voor je kind of over hoe graag je borstvoeding wilt geven”, benadrukt Van den Broek. "Een moeder wijst haar baby niet af. De gevoelens hangen samen met de hormonen rondom de toeschietreflex. Dat onderscheid is ontzettend belangrijk.” Juist dat besef kan veel opluchting geven. "Tijdens consulten zie ik soms letterlijk de spanning van iemands gezicht verdwijnen wanneer ze hoort dat haar gevoelens verklaarbaar zijn. Alleen al weten dat je geen slechte moeder bent, kan een enorme last van je schouders halen.”
D-MER of gewone kraamtranen?
In de eerste weken na een bevalling zijn huilbuien, prikkelbaarheid en sterke emoties niet ongewoon. Je lichaam heeft een zwangerschap en bevalling achter de rug, hormonen veranderen snel en ondertussen slaap je waarschijnlijk minder dan normaal. "Veel moeders zijn in deze periode emotioneler en sneller geraakt”, legt ze uit. "Die gevoelens kunnen op allerlei momenten van de dag optreden en horen vaak bij de enorme hormonale veranderingen na de geboorte.”
Bij D-MER is het patroon meestal opvallend specifiek. Het nare gevoel ontstaat bij het toeschieten van de melk en zakt daarna snel weer af. Het kan zowel tijdens het voeden als tijdens het kolven voorkomen. Sommige vrouwen ervaren het bij iedere toeschietreflex, terwijl het bij anderen minder vaak of minder sterk gebeurt. Het verschijnsel is nog relatief onbekend en de lactatiekundige ziet het niet vaak in haar eigen praktijk. "Ik begeleid veel moeders bij borstvoeding en kom D-MER ongeveer twee keer per jaar tegen. Juist omdat het weinig voorkomt, herkennen vrouwen het soms niet. Het kan dan worden verward met een postnatale depressie of met het idee dat iemand 'niet geschikt is' om borstvoeding te geven.”
Herkenning kan het voeden makkelijker maken
Hoewel de gevoelens bij D-MER kort duren, kunnen ze behoorlijk intens zijn. Je weet misschien rationeel dat het vanzelf overgaat, maar dat maakt het moment zelf niet automatisch prettig. Het herkennen van het vaste patroon kan wel helpen om er minder door overvallen te worden. Van den Broek vertelt over een moeder die bij iedere voeding een leeg en somber gevoel kreeg. "Ze zag telkens tegen dat korte moment op, terwijl ze tegelijkertijd heel graag borstvoeding wilde blijven geven. Toen ze doorhad dat het gevoel precies samenviel met de toeschietreflex en daarna weer verdween, viel er veel op zijn plek.” De moeder leerde de reactie herkennen en wist daardoor dat het gevoel tijdelijk was. "Rond drie tot vier maanden merkte ze dat de klachten steeds minder werden. Uiteindelijk kon ze weer met plezier van de voedingen genieten.”
Wat kun je doen als je D-MER herkent?
Er bestaat helaas geen eenvoudige truc waarmee D-MER direct verdwijnt. Toch kan het al helpen om te weten wat er gebeurt en jezelf tijdens het voeden eraan te herinneren dat het gevoel tijdelijk is. Sommige vrouwen vinden het prettig om tijdens het aanleggen of kolven bewust afleiding te zoeken, rustig adem te halen, muziek aan te zetten of iemand te laten weten wat ze ervaren. Ook contact met een lactatiekundige, verloskundige of huisarts kan helpen. Samen kun je bekijken wanneer de klachten ontstaan, hoe lang ze duren en of het beeld inderdaad bij D-MER past.
"Erkenning is vaak het belangrijkste wat ik tijdens een consult kan geven”, zegt ze. "Natuurlijk kijken we goed naar de klachten, maar uitleg over wat er in het lichaam gebeurt is minstens zo waardevol. Als vrouwen begrijpen waar het gevoel vandaan komt, worden ze vaak minder angstig wanneer het opnieuw verschijnt.” Bij veel vrouwen nemen de klachten in de loop van de tijd af. "Het lichaam past zich aan en de hormonale reactie wordt vaak minder heftig. Niet iedere moeder heeft precies hetzelfde verloop, maar voor vrouwen die graag willen doorgaan met borstvoeding kan dat een hoopvolle boodschap zijn.”
Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?
D-MER speelt zich heel specifiek rond de toeschietreflex af. Blijft de somberheid langer hangen, voel je je ook buiten de voedingen voortdurend verdrietig of merk je dat je nauwelijks meer kunt genieten? Bespreek dit dan met je huisarts, verloskundige of een andere zorgverlener. "In dat geval kan er meer aan de hand zijn”, zegt Van den Broek. "Zoek ook hulp als je geen plezier meer ervaart of vastloopt in het dagelijks functioneren. Dan is verdere begeleiding belangrijk.”
Je hoeft het verschil tussen D-MER, kraamtranen en een postnatale depressie bovendien niet zelf uit te zoeken. Het belangrijkste is dat je deelt wat je voelt. Hoe kort het moment ook duurt, je bent niet de enige die dit ervaart en het zegt niets negatiefs over jou als moeder.
Wil jij graag jouw verhaal over je bevalling, baby, vruchtbaarheidstraject of iets anders delen op BabyBytes? Dat kan via dit formulier. Wie weet staat jouw verhaal binnenkort (anoniem) op de site!
Demi Schoenmakers is moeder en online redacteur voor onder andere BabyBytes, Libelle en Women's Health. Met een scherp oog en een luisterend oor zoekt ze naar verhalen die de lezer prikkelen. Of het nu gaat om gezondheid, lifestyle of opvoeding; ze probeert haar artikelen op een toegankelijke en boeiende manier over te brengen.
Reageer op dit artikel
reacties (0)