Je hoeft niet zwanger te zijn geweest om borstvoeding te kunnen geven. Ook zonder zwangerschap kan je lichaam onder de juiste omstandigheden melk gaan produceren. Best bijzonder, want hoe krijgt je lichaam zo’n melkproductie eigenlijk op gang?
En kun je daarmee uiteindelijk genoeg melk maken om je baby volledig te voeden? Lactatiekundige Geerte van den Broek van Borstvoeding Academie legt uit hoe borstvoeding geven zonder zwangerschap precies werkt en wat je ervan kunt verwachten.
Hoe kun je borstvoeding geven zonder zwanger te zijn geweest?
Het op gang brengen van melkproductie zonder zwangerschap heet geïnduceerde lactatie, ook wel adoptief borstvoeden. "Het klinkt misschien bijzonder, maar biologisch is het goed te verklaren", zegt Van den Broek. Tijdens een zwangerschap maken hormonen het borstweefsel klaar voor borstvoeding. Na de bevalling verandert die hormoonbalans en komt de melkproductie op gang, maar daar is een zwangerschap niet per se voor nodig. "Met de juiste voorbereiding en vooral veel stimulatie van de borst kan je lichaam ook zonder zwangerschap melk gaan maken."
Bij geïnduceerde lactatie draait het vooral om veel en regelmatig stimuleren, bijvoorbeeld door te kolven. Soms worden daarbij ook hormonen of medicijnen gebruikt.
Voor wie is geïnduceerde lactatie een optie?
Van den Broek krijgt er in haar praktijk niet dagelijks vragen over, maar ziet verschillende situaties waarin de wens kan spelen. "Denk aan een adoptiemoeder, iemand die via een draagmoeder een kindje krijgt of een partner die zelf niet zwanger is geweest, maar haar baby wel graag aan de borst wil voeden."
En daarbij draait het volgens haar niet alleen om moedermelk. "Borstvoeding is ook huid-op-huidcontact, nabijheid en een manier om actief betrokken te zijn bij het voeden van je baby." Daarom kan geïnduceerde lactatie heel waardevol zijn, zelfs als je uiteindelijk niet genoeg melk maakt om je baby volledig zelf te voeden.
Hoe wek je melkproductie op zonder zwangerschap?
De basis is verrassend vertrouwd: vraag en aanbod. "Eigenlijk werken we met hetzelfde principe als bij iedere andere melkproductie", legt Van den Broek uit. "Hoe vaker en effectiever de borst wordt gestimuleerd en geleegd, hoe sterker het signaal aan het lichaam om melk te maken." Daarbij spelen onder meer prolactine en oxytocine een rol. Prolactine is belangrijk voor de melkproductie, terwijl oxytocine helpt bij de toeschietreflex.
Wie al ruim voor de komst van de baby weet dat ze borstvoeding wil proberen te geven, heeft meer tijd om dit proces op te bouwen. "Bij sommige protocollen wordt maanden vooraf begonnen. Het borstweefsel wordt voorbereid en daarnaast ga je steeds intensiever kolven. Hoe meer tijd je hebt, hoe rustiger je dat kunt opbouwen." Reken dus niet op een paar keer kolven en de volgende ochtend een volle fles. "Je kunt dagenlang kolven en nauwelijks iets zien gebeuren, om vervolgens ineens te merken dat de productie toeneemt. Dat vraagt soms flink wat geduld. Daarom vind ik het zo belangrijk dat iemand niet alleen een schema meekrijgt, maar ook goede begeleiding bij wat je wel en niet kunt verwachten."
Kun je zonder zwangerschap genoeg melk maken voor een baby?
Misschien, maar vooraf valt nauwelijks te voorspellen hoeveel melk iemand zal produceren. "Sommige vrouwen bouwen een behoorlijke productie op, terwijl anderen een deel van de melk kunnen maken", zegt Van den Broek. "Ik zou daarom nooit beloven dat iemand een volledige melkproductie gaat bereiken."
En dat hoeft ook niet het enige doel te zijn. Een baby kan bijvoorbeeld aan de borst drinken en daarnaast aanvullende voeding krijgen. "Borstvoeding hoeft geen alles-of-nietsverhaal te zijn. Misschien geef je een deel van je eigen melk of lukt het vooral om je kindje aan de borst te laten drinken. Ook dat kan heel waardevol zijn."
Hoe zit het met medicatie bij geïnduceerde lactatie?
Soms wordt bij geïnduceerde lactatie ook medicatie gebruikt, zoals domperidon. "Dat is geen hormoon, maar het kan er wel voor zorgen dat het prolactinegehalte stijgt", legt Van den Broek uit. Prolactine speelt een belangrijke rol bij de aanmaak van melk. Domperidon is alleen geen middel om zomaar zelf te gaan gebruiken: het kan bijwerkingen geven en in zeldzame gevallen ernstige hartritmestoornissen veroorzaken. Soms worden daarnaast hormonen gebruikt om het borstweefsel voor te bereiden. "Ook dat is niet voor iedereen geschikt. Daarom is het belangrijk om dit traject samen met een arts en een lactatiekundige met ervaring in geïnduceerde lactatie te doen."
Bij geïnduceerde lactatie draait het niet alleen om melk
Wie hiermee begint, kijkt al snel naar de opbrengst: een paar milliliter, een halve voeding, misschien uiteindelijk genoeg voor meer. Toch zegt die hoeveelheid lang niet alles, benadrukt Van den Broek. "Je hoeft succes niet alleen af te meten aan het aantal milliliters. Als je je baby aan de borst kunt voeden, een deel eigen melk kunt geven en daar de nabijheid en verbinding uit haalt die je zocht, kan dat al heel waardevol zijn." Borstvoeding draait volgens haar om meer dan voeding alleen. "Het gaat óók over contact, hormonen, voeding en verbinding."
Zou jij geïnduceerde lactatie overwegen als dit bij jouw situatie zou passen?
Wil jij graag jouw verhaal over je bevalling, baby, vruchtbaarheidstraject of iets anders delen op BabyBytes? Dat kan via dit formulier. Wie weet staat jouw verhaal binnenkort (anoniem) op de site!
Demi Schoenmakers is moeder en online redacteur voor onder andere BabyBytes, Libelle en Women's Health. Met een scherp oog en een luisterend oor zoekt ze naar verhalen die de lezer prikkelen. Of het nu gaat om gezondheid, lifestyle of opvoeding; ze probeert haar artikelen op een toegankelijke en boeiende manier over te brengen.
Reageer op dit artikel
reacties (0)