‘Zeg sorry’ Voor veel ouders voelt het als een logische opvoedstap. Je kind doet een ander pijn, dus excuses maken hoort daarbij. Toch merken veel ouders dat hun kind blokkeert, boos wordt of simpelweg weigert, en dat kan behoorlijk frustrerend zijn. Dus wat kun je doen om je kleine zover te krijgen? Orthopedagoog en GZ-psychologe Rosemarijn geeft advies.
Volgens Rosemarijn zegt die weigering vaak meer over de ontwikkeling en emoties van het kind, dan over onwil of gebrek aan opvoeding. En juist dat inzicht kan veel rust geven.
Sorry zeggen vraagt meer dan je denkt
Of een kind in staat is om sorry te zeggen hangt sterk samen met de sociaal-emotionele ontwikkeling dat per kind kan verschillen. “Jonge kinderen denken vooral vanuit hun eigen behoeften”, legt Rosemarijn uit. “Inleven in de ander, begrijpen wat het effect van je gedrag is en jezelf beheersen zijn vaardigheden die zich stap voor stap nog aan het ontwikkelen zijn. Een peuter kan dus best weten dat iets niet mocht, maar nog niet voelen of begrijpen wat dat voor een ander betekent. Van echte spijt is dan nog weinig sprake.”
Stress zet het brein op slot
Stress speelt ook een grote rol. Als een kind het gevoel heeft dat de omgeving afwijzend is of bang is voor het krijgen van straf kan het brein als het ware dichtklappen. Rosemarijn vertelt dat kinderen dan niet denken dat ze iets fout hebben gedaan maar denken dat ze fout zijn. “En dat roept schaamte op.” Door schaamte kan een kind zich afsluiten, boos reageren of juist helemaal stilvallen. Dit hoort bij de Window of Tolerance: als een kind te veel stress voelt, kan het brein niet goed leren of nadenken in de situatie.
Wat kinderen leren van hun omgeving
Kinderen leren veel door te kijken naar de volwassenen om hen heen. Hoe gaan ouders, leerkrachten en anderen om met fouten? Zeggen volwassenen zelf sorry? Vermijden ze fouten? Of is er veel schaamte als iets misgaat? Rosemarijn vertelt: “Als ouders zelf nooit sorry zeggen, leert een kind dat dit blijkbaar niet nodig is. Maar het tegenovergestelde kan ook: als fouten maken altijd samengaat met heftige schaamte, kan een kind juist leren om fouten te verbergen.” Ook cultuur speelt een rol. In sommige culturen is het belangrijk om de eer of naam van de familie hoog te houden. Toegeven dat je iets fout hebt gedaan, kan dan voelen als falen, niet alleen voor jezelf, maar voor de hele familie.
Wat kun je als ouder doen?
Volgens Rosemarijn draait het minder om het woordje sorry en meer om herstel en verantwoordelijkheid. Hier zijn 4 tips die kunnen helpen:
Eerst connectie, dan correctie
Een kind kan pas leren als het zich veilig voelt. Benoem eerst wat je ziet: ‘Ik zie dat je boos was,’ of ‘Dit was duidelijk lastig voor je.’
Houd je eigen brein kalm
Een rustige volwassene helpt een kind weer binnen zijn window of tolerance te komen. Dit helpt het kind om weer rustig te worden en om te leren van de situatie.
Veroordeel het gedrag, niet het kind
Zeg liever niet: ‘Jij bent gemeen’, maar: ‘Dit gedrag deed pijn bij een ander.’ Zo voorkom je dat een kind zichzelf als fout gaat zien en help je om schaamte te verminderen.
Help bij het herstellen
In plaats van te eisen dat een kind sorry zegt, kun je vragen: ‘Wat zou je nu kunnen doen om het weer goed te maken?’ Dat kan troosten zijn, helpen, of iets liefs doen zijn. Dat is echte verantwoordelijkheid.
Het draait niet om het perfecte excuus
Een kind dat geen sorry zegt, is niet ongevoelig of slecht opgevoed. Vaak is het een teken dat het kind nog midden in zijn ontwikkeling zit of dat de emoties te hoog oplopen. Rosemarijn benadrukt: “Als een kind zich veilig voelt, volgt verantwoordelijkheid vanzelf. Soms met woorden, soms met daden. En beide zijn waardevol.”
Herken jij dit bij je eigen kind? Hoe reageer jij als jouw kindje geen sorry wil zeggen?
Wil jij graag jouw verhaal over je bevalling, baby, vruchtbaarheidstraject of iets anders delen op BabyBytes? Dat kan via dit formulier. Wie weet staat jouw verhaal binnenkort (anoniem) op de site!
Reageer op dit artikel
reacties (0)