Een kind dat valt, zich verslikt, zijn hand brandt of ineens een kraal in zijn neus duwt: het gebeurt vaak in a split second. En juist op zo’n moment schiet je als ouder makkelijk in de automatische piloot. Je doet wat je ooit ergens hoorde, wat je eigen ouders deden of wat logisch vóélt.
Alleen is dat (helaas!) niet altijd de beste eerste hulp.
Goed om meteen te zeggen: bij twijfel, ernstige benauwdheid, bewusteloosheid, sufheid, een grote bloeding, een ernstige brandwond of een kind dat niet goed reageert, bel je 112. Liever één keer te voorzichtig dan te laat. Voor de minder acute ongelukjes zijn dit de EHBO-fouten die ouders vaak maken, en vooral: wat je beter wél kunt doen.
1. Een brandwond koelen met ijs
Klinkt logisch, toch? Het brandt, dus je gooit er iets ijskouds op. Toch is ijs bij een brandwond geen goed idee. Het kan de huid extra beschadigen en bij jonge kinderen kan te veel kou ook sneller zorgen voor onderkoeling. Smeer er ook geen boter, tandpasta of andere huis-tuin-en-keukenmiddeltjes op. Die helpen niet en kunnen de wond juist viezer maken.
Wat dan wel?
Denk aan de bekende regel: eerst water, de rest komt later. Het Rode Kruis adviseert om een brandwond 10 tot 20 minuten te koelen met lauw, zacht stromend water. Koel vooral de wond zelf, niet meteen het hele kind onder een koude douche.
2. Bij verslikken meteen in paniek raken
Verslikken is doodeng om te zien, maar niet elke hoestbui is meteen een noodsituatie. Een kind dat nog goed kan hoesten, huilen of ademen, heeft vaak vooral ruimte nodig om zelf te hoesten. Ga dan niet blind op de rug slaan, want daarmee kun je het probleem soms juist erger maken. Bij een ernstige verslikking is het anders. Dan kan een kind niet goed ademen, praten of huilen, wordt het paniekerig, stil of blauw. Dan moet je wél direct handelen.
Wat dan wel?
Het Rode Kruis maakt onderscheid tussen lichte en ernstige verslikking. Kan je kind nog hoesten, huilen of ademen? Moedig het dan aan om te blijven hoesten, blijf rustig in de buurt en houd goed in de gaten of het beter gaat of juist erger wordt.
Heeft hoesten geen effect of krijgt je kind geen lucht meer? Roep direct hulp en laat 112 bellen. Geef afwisselend 5 rugslagen tussen de schouderbladen en 5 buikstoten. Bij kinderen jonger dan 1 jaar geef je geen buikstoten, maar borststoten. Haal alleen iets uit de mond als je het goed kunt zien, laat je kind niet alleen en start met reanimatie als het bewusteloos raakt.
3. Met je vingers in de keel peuteren
Nog zo’n reflex: je ziet iets in de mond of keel en probeert het eruit te vissen. Niet doen, tenzij je het voorwerp heel duidelijk en makkelijk kunt pakken. Door met je vingers te zoeken, kun je een stukje eten, speelgoed of ander voorwerp dieper duwen. En dan maak je van een nare situatie een veel gevaarlijkere.
Wat dan wel?
Laat je kind hoesten als dat nog lukt. Lukt ademen, huilen of hoesten niet goed meer? Handel dan volgens de stappen bij ernstige verslikking en bel 112 als het kind bewusteloos raakt of niet goed ademt.
4. Het hoofd achterover doen bij een bloedneus
Deze hebben veel mensen nog van vroeger meegekregen: hoofd achterover, zakdoek erbij en wachten maar. Alleen loopt het bloed dan richting keel. Dat is vies, kan voor misselijkheid zorgen en maakt het lastiger om te zien hoeveel bloed je kind eigenlijk verliest.
Wat dan wel?
Laat je kind iets voorover zitten, in een soort leeshouding. Laat de neus eventueel eerst zachtjes snuiten en knijp daarna het zachte gedeelte van de neus ongeveer 10 minuten dicht. Blijft het bloeden, blijft er bloed in de mond lopen of zit er iets vast in de neus? Neem dan contact op met de huisarts of huisartsenpost.
5. Een kraal, steentje of erwt uit de neus proberen te trekken
Kinderen stoppen van alles in hun neus, van kralen en rozijnen tot steentjes en kleine stukjes speelgoed. Heel verleidelijk om meteen met een pincet, wattenstaafje of je vingers te gaan peuteren, maar dat is precies wat je níét moet doen. Daarmee duw je het voorwerp makkelijk verder naar binnen en wordt het alleen maar lastiger om eruit te krijgen. Het Rode Kruis adviseert om nooit zelf met een pincet of iets vergelijkbaars in de neus te gaan.
Wat dan wel?
Laat je kind door de mond ademen, vraag om niet te peuteren en laat het, als dat lukt, het vrije neusgat dichthouden en zachtjes door de neus blazen. Komt het voorwerp niet los, of denk je dat er iets is achtergebleven door blijvende pijn of een bloedneus? Neem dan contact op met de huisarts.
6. Een kind laten braken na vergiftiging
Heeft je kind schoonmaakmiddel, medicatie, een giftige plant of iets anders verdachts binnengekregen? Dan wil je het er misschien zo snel mogelijk uit hebben. Toch is laten braken vaak gevaarlijk. Bij bijtende stoffen kan de slokdarm opnieuw beschadigd raken en als de stof in de longen komt, kan dat ernstige problemen geven. Laat je kind dus niet braken en geef ook niet zomaar water, melk, Norit of een laxeermiddel.
Wat dan wel?
Probeer te achterhalen wat je kind heeft binnengekregen, houd de verpakking bij de hand en bel direct 112 bij benauwdheid, sufheid, bewusteloosheid, wonden of ernstige klachten. In andere gevallen bel je de huisarts of huisartsenpost voor advies.
7. Een gevallen tand droog in een zakdoek stoppen
Bij een afgebroken of uitgevallen tand telt tijd. Toch gaat het vaak mis doordat een tand of afgebroken stukje droog in een zakdoekje belandt, of doordat iemand de wortel vastpakt. Begrijpelijk in de paniek, maar niet handig: een tand of tanddeel bewaar je liever vochtig en raak je zo min mogelijk aan bij de wortel.
Wat dan wel?
Gaat het om een melktand, dan hoef je die meestal niet terug te plaatsen. Er groeit vanzelf een nieuwe tand, maar bij twijfel kun je altijd de tandarts bellen. Gaat het om een blijvende tand die eruit is? Zoek de tand, raak de wortel niet aan en spoel hem kort schoon met melk. Plaats de tand daarna zo snel mogelijk terug in de mond. Lukt dat niet? Bewaar hem in plastic huishoudfolie, ORS of halfvolle of volle melk en ga zo snel mogelijk naar de tandarts. Is er een stukje tand afgebroken? Bewaar ook dat in huishoudfolie, ORS of melk en neem contact op met de tandarts.
8. Denken dat een kind na een val niet mag slapen
Na een flinke val op het hoofd wil je je kind het liefst de hele nacht wakker houden. Maar slaap op zich is niet automatisch gevaarlijk. Het probleem zit niet in slapen, maar in niet goed wakker te krijgen zijn, suf worden of achteruitgaan.
Wat dan wel?
Let na een klap op het hoofd goed op alarmsignalen: bewusteloosheid, moeilijk wakker blijven, herhaald braken, een aanval, problemen met lopen, praten, zien of horen, vocht of bloed uit oor of neus, zwakte aan één kant van het lichaam of een val van hoogte. Bij zulke signalen is spoedhulp nodig. Bij twijfel: bel de huisarts, huisartsenpost of 112.
9. Iets in de mond stoppen bij een aanval
Bij een koortsstuip of epileptische aanval kan het er heftig uitzien. Sommige mensen denken nog steeds dat je iets tussen de tanden moet stoppen om te voorkomen dat iemand zijn tong inslikt. Dat moet je juist niet doen. Je kunt tanden, kaak of mond beschadigen en jezelf ook verwonden.
Wat dan wel?
Zorg dat je kind zich niet kan bezeren, leg iets zachts onder het hoofd als dat kan, houd bewegingen niet tegen en stop niets in de mond. Geef ook geen eten of drinken tot je kind weer volledig alert is. Bel 112 als de aanval langer dan 5 minuten duurt, als je kind niet goed bijkomt, meerdere aanvallen achter elkaar krijgt of als je het niet vertrouwt.
10. Te lang afwachten omdat je 'niet overdreven' wilt doen
Misschien wel de meest herkenbare fout: twijfelen. Is dit erg genoeg? Stel ik me aan? Moet ik bellen of nog even kijken? Natuurlijk hoef je niet voor elke schaafwond naar de spoedpost, maar bij kinderen kan een situatie snel veranderen. Bovendien is bellen voor advies geen falen, het is precies waarvoor huisarts, huisartsenpost en 112 er zijn.
Wat dan wel?
Bel dus direct 112 bij ernstige benauwdheid, bewusteloosheid, blauw zien, heftige sufheid, een ernstige allergische reactie, een grote bloeding, ernstige brandwonden, vergiftiging met ernstige klachten of wanneer je kind na een ongeluk niet goed reageert. Is het niet acuut levensbedreigend, maar twijfel je wel? Bel de huisarts of huisartsenpost.
Wil jij graag jouw verhaal over je bevalling, baby, vruchtbaarheidstraject of iets anders delen op BabyBytes? Dat kan via dit formulier. Wie weet staat jouw verhaal binnenkort (anoniem) op de site!
Demi Schoenmakers is moeder en online redacteur voor onder andere BabyBytes, Libelle en Women's Health. Met een scherp oog en een luisterend oor zoekt ze naar verhalen die de lezer prikkelen. Of het nu gaat om gezondheid, lifestyle of opvoeding; ze probeert haar artikelen op een toegankelijke en boeiende manier over te brengen.
Reageer op dit artikel
reacties (0)