Wil je graag zwanger worden, maar lukt het niet? Dan krijg je misschien te horen dat stress de oorzaak kan zijn. Veel vrouwen geloven dat stress een grote rol speelt bij zwanger worden. Maar klopt dat eigenlijk wel? Jan Magazine sprak fertiliteitsarts en arts Voortplantingsgeneeskunde VVF Charine van Tilborg over stress, zwangerschap en de feiten en fabels. In dit artikel lees je wat zij hierover zegt en wat dat voor jou betekent!
Waarom denken we dat stress zwanger worden tegenhoudt?
Stress is een normaal mechanisme. Het helpt je lichaam en geest om om te gaan met veranderingen in je omgeving. Toch kan langdurige stress zorgen voor psychische en lichamelijke klachten. In de jaren tachtig werd gedacht dat stress een directe oorzaak kon zijn van vruchtbaarheidsproblemen. Ook bestond het idee dat een onverklaarde vruchtbaarheidsstoornis te maken had met een onbewuste weerstand tegen moederschap. Dit idee is inmiddels achterhaald.
Vrouwen met vruchtbaarheidsproblemen ervaren vaak meer stress, angst en sombere gevoelens dan gemiddeld. Dat kan de indruk wekken dat stress de oorzaak is van het probleem, terwijl het waarschijnlijker is dat de vruchtbaarheidsproblemen juist zorgen voor extra stress.
Is er wetenschappelijk bewijs dat stress onvruchtbaarheid veroorzaakt?
Er wordt nog steeds onderzoek gedaan naar de invloed van stress op zwanger worden. Tot nu toe is er geen goed opgezet onderzoek dat een direct oorzakelijk verband aantoont. Sommige studies vinden een verband, andere niet. Dat betekent dat stress en vruchtbaarheidsproblemen soms samen voorkomen, maar dat stress niet automatisch de oorzaak is.
Volgens Charine van Tilborg is er daarom geen duidelijk bewijs dat stress vruchtbaarheidsproblemen veroorzaakt. Toch blijft het idee bestaan, mede door goedbedoelde adviezen van anderen en verhalen op internet.
Waarom adviezen als “je moet het loslaten” niet helpen
Veel vrouwen krijgen te horen dat ze “het moeten loslaten” om zwanger te worden. Dit advies is vaak goed bedoeld, maar kan juist voor extra druk en schuldgevoel zorgen. Het kan voelen alsof het jouw schuld is dat het niet lukt.
Een belangrijke tip is om open te bespreken met je omgeving wat zulke opmerkingen met je doen. Je kunt samen afspraken maken over wanneer en hoe je over je kinderwens praat. Dat geeft rust en duidelijkheid.
Wat heeft meer invloed dan stress?
Onderzoek laat zien dat andere factoren veel belangrijker zijn voor je kans om zwanger te worden dan emotionele stress.
Factoren met bewezen invloed op vruchtbaarheid:
Leeftijd: de vruchtbaarheid neemt af naarmate je ouder wordt.
Roken: Roken versnelt het verlies van eicellen, verlengt de tijd tot zwangerschap en verhoogt het risico op miskramen.
Overgewicht: ernstig overgewicht verlaagt de kans op een gezonde zwangerschap.
Medische factoren: bijvoorbeeld hormonale stoornissen of problemen met de eileiders.
Deze factoren zijn wél duidelijk bewezen en spelen een grotere rol dan stress.
Zijn er vormen van stress die wel invloed kunnen hebben?
Ja, volgens Charine van Tilborg kan vooral fysieke stress invloed hebben op vruchtbaarheid.
Voorbeelden van fysieke stress:
Ondergewicht: dit kan zorgen voor een onregelmatige menstruatie of het uitblijven van de cyclus.
Extreem intensief sporten: dit kan de eisprong verminderen of stoppen.
Verminderd libido: stress kan ervoor zorgen dat je minder zin hebt in seks, waardoor de kans op zwangerschap indirect kleiner wordt.
Ook bij vruchtbaarheidsbehandelingen kan langdurige stress een rol spelen. Sommige mensen stoppen hierdoor eerder met een behandeling, wat de kans op een zwangerschap verkleint.
Kun je echt te gestrest zijn om zwanger te worden?
Volgens Charine van Tilborg is dit een mythe. Stress is geen belangrijke directe oorzaak van onvruchtbaarheid. Alleen bij extreme fysieke stress, zoals ernstig ondergewicht, kan de menstruatiecyclus stoppen en daarmee de kans op zwangerschap dalen.
In de praktijk blijkt dat vrouwen zelfs onder extreme stress zwanger kunnen worden, bijvoorbeeld in oorlogssituaties of na ingrijpende gebeurtenissen. Dit laat zien hoe sterk het menselijk lichaam is.
Stress, schuldgevoel en druk vanuit de omgeving
In de spreekkamer ziet Charine van Tilborg vaak dat vrouwen zich schamen of een laag zelfbeeld hebben als zwanger worden niet lukt. De druk vanuit de omgeving, vragen van anderen en vergelijkingen op social media maken dit gevoel vaak sterker.
Het is belangrijk om te weten dat deze gevoelens normaal zijn. Je hoeft je hier niet voor te schamen.
Kan stress indirect invloed hebben via leefstijl?
Chronische stress kan indirect invloed hebben op vruchtbaarheid doordat het je leefstijl beïnvloedt.
Voorbeelden:
Meer roken of alcohol drinken
Ongezonder eten
Slechter slapen
Duurzame en haalbare leefstijlaanpassingen kunnen helpen bij een gezonde zwangerschap. Hulpmiddelen zoals slimmerzwanger.nl of zwangerwijzer.nl kunnen hierbij ondersteunen. Een gezonde leefstijl vergroot je kansen, maar biedt geen garantie op een zwangerschap.
Hoe kun je gezond omgaan met stress bij een kinderwens?
Veel vrouwen richten zich volledig op hun kinderwens. Soms helpt het om bewust een stap terug te nemen.
Mogelijkheden die kunnen helpen:
Een pauze nemen of op vakantie gaan
Tijd maken voor jezelf en je relatie
Psychologische begeleiding
Lotgenotencontact
Begeleiding door een fertiliteitscoach
Ook seksuele begeleiding kan belangrijk zijn. Vruchtbaarheidsproblemen gaan vaak samen met minder seks en minder plezier. Overmatig timen van seks met ovulatietesten kan stress verhogen. Omdat zaadcellen meerdere dagen overleven, is twee tot drie keer per week seks verspreid over de week meestal voldoende.
Veelvoorkomende misverstanden over vruchtbaarheid
Online en in de media circuleren veel ideeën over vruchtbaarheid. Sommige mensen geloven bijvoorbeeld dat een “koude baarmoeder” zwangerschap zou verhinderen. Vanuit medisch en wetenschappelijk oogpunt is hier geen bewijs voor.
Zolang methoden geen risico vormen voor moeder of kind, is het aan jou wat prettig voelt. Maar het is belangrijk om beslissingen te baseren op betrouwbare informatie.
Wat wil de expert je meegeven?
Als stress al directe invloed heeft op je kans om zwanger te worden, dan is die invloed waarschijnlijk klein. Leeftijd is een veel belangrijkere factor. Een vrouw van 25 heeft per maand ongeveer 20 tot 25 procent kans op een natuurlijke zwangerschap; rond de 40 jaar is dat ongeveer 5 procent.
Wil jij graag jouw verhaal over je bevalling, baby, vruchtbaarheidstraject of iets anders delen op BabyBytes? Dat kan via dit formulier. Wie weet staat jouw verhaal binnenkort (anoniem) op de site!
Ze begon in 2023 als stagiaire bij BabyBytes en groeide uit tot enthousiaste redactiemedewerker. Als jonge twintiger deelt ze vol plezier haar passie voor kinderen en schrijven, en kijkt ze ernaar uit om ooit zelf moeder te worden.
Reageer op dit artikel
reacties (0)