Na je bevalling lekker met je baby naar huis en daar hulp krijgen van een kraamverzorgende: in Nederland zijn we daar behoorlijk aan gewend. Door het tekort aan kraamverzorgenden moeten steeds meer gezinnen tijdelijk naar een kraamcentrum om de zorg te krijgen die ze nodig hebben.
Deze zomer openden veertien kraamcentra tijdelijk of permanent hun deuren. Waar een verblijf in een kraamhotel vroeger vooral een bewuste keuze was, is het voor sommige ouders nu simpelweg de enige manier om kraamzorg te krijgen. Inmiddels geldt in 29 van de 42 kraamzorgregio's 'code rood'. Dat betekent dat er niet genoeg kraamverzorgenden zijn om ieder gezin thuis te helpen.
Altijd iemand in de buurt
Een kraamcentrum kan bijvoorbeeld een speciale afdeling van een ziekenhuis of een deel van een hotel zijn. Ouders verblijven hier samen met hun pasgeboren baby en kunnen hulp krijgen bij bijvoorbeeld het voeden, verzorgen en controleren van hun kindje. "Ik vind het goed dat het bestaat, want het draagt bij aan het toegankelijk houden van de kraamzorg", zegt Corine Verhoeven, hoogleraar Waardegedreven Geboortezorg.
Een groot voordeel is dat er veel uren per dag en soms zelfs 24/7 iemand beschikbaar is. Dat geeft jonge ouders een veilig gevoel. "Toen ik er logeerde, was er altijd iemand beschikbaar. Geen vraag was te gek of te klein", vertelt Stefanie Tak.
Thuis ziet een kraamverzorgende meer
Toch kan een kraamcentrum de zorg thuis niet helemaal vervangen. Een kraamverzorgende kijkt namelijk niet alleen naar moeder en baby, maar ook naar de thuissituatie.
"Een kraamverzorgende heeft ook een signalerende functie. Dat lukt thuis beter. Zij zien bijvoorbeeld of een gezin in armoede leeft of dat er sprake is van huiselijk geweld."
Volgens Koen Jansen, directeur van brancheorganisatie Bo Geboortezorg, kunnen ook andere problemen thuis eerder opvallen. "Of potentieel onveilige situaties. Misschien staan er thuis wel héél veel lege wijnflessen. Een kraamverzorgende kan een gezin daar dan op aanspreken of desnoods Veilig Thuis inschakelen. Sommige risico's zie je pas als je voor langere tijd achter de voordeur komt, in plaats van kort op visite zoals de verloskundige doet."
Ook bij alledaagse dingen kan kraamzorg thuis handig zijn. Verhoeven: "De kraamverzorgende kan bijvoorbeeld controleren of het bedje helemaal goed en veilig is opgemaakt. En praktische tips geven. Bijvoorbeeld om bepaalde spullen beneden neer te leggen, zodat je niet telkens naar boven hoeft te lopen."
Minder persoonlijke aandacht
Een ander nadeel van een kraamcentrum is dat je met verschillende medewerkers te maken kunt krijgen. Sommige ouders ervaren daarnaast dat het personeel weinig tijd heeft.
Manouk Mocking kreeg bijvoorbeeld "maximaal tien minuten hulp per keer, daarna moesten ze weer door naar de volgende kamer, of zelfs helpen bij een bevalling".
Ook voordelen voor kraamverzorgenden
Voor medewerkers zelf kan werken in een kraamcentrum juist aantrekkelijk zijn. Een kraamverzorgende die bij gezinnen thuis komt, helpt meestal één of twee gezinnen op een dag. In een kraamcentrum kunnen dat er twee tot vier zijn. Omdat medewerkers niet steeds van adres naar adres hoeven, gaat er bovendien minder tijd verloren aan reizen. Ook zijn de werktijden vaak beter te voorspellen. "Met deze nieuwe optie maak je het beroep voor meer mensen aantrekkelijk."
Dat is belangrijk, want de kraamzorg kampt al langer met personeelstekorten. Niet doordat er ineens veel meer baby's worden geboren, maar vooral doordat er minder mensen in de kraamzorg werken.
Moet iedereen evenveel kraamzorg krijgen?
Verhoeven ziet kraamcentra daarom vooral als een goede extra mogelijkheid, maar vindt dat ouders waar mogelijk zelf moeten kunnen kiezen. "Nu is er soms geen keuze." Daarnaast wordt onderzocht of het aantal uren kraamzorg beter kan worden afgestemd op wat een gezin daadwerkelijk nodig heeft. Nu krijgt in principe iedereen ongeveer dezelfde hoeveelheid zorg.
Er is onlangs een pilot uitgevoerd waarbij met een indicatielijst werd gekeken hoeveel zorg iemand nodig heeft. "Die zijn we nu aan het evalueren."
Kraamzorg thuis is typisch Nederlands
Nederland is voor zover bekend het enige land waar gezinnen meerdere dagen achter elkaar kraamzorg aan huis krijgen. Dat wordt soms gebruikt als argument om op deze vorm van zorg te bezuinigen. Volgens Verhoeven is die vergelijking alleen niet helemaal eerlijk. "Maar die vergeten dan dat moeder en kind in andere landen langer in het ziekenhuis liggen, algauw drie tot zes dagen. Daar hangt óók een prijskaartje aan."
Kraamcentra kunnen dus helpen om ondanks het personeelstekort voldoende zorg beschikbaar te houden. Tegelijkertijd blijft zorg aan huis voordelen hebben die moeilijk in een kraamcentrum zijn na te bootsen. Voor veel ouders zou een kraamcentrum daarom vooral een keuze moeten zijn en niet de enige mogelijkheid.
Kraamzorg thuis of in een kraamcentrum: wat zou jij kiezen?
Wil jij graag jouw verhaal over je bevalling, baby, vruchtbaarheidstraject of iets anders delen op BabyBytes? Dat kan via dit formulier. Wie weet staat jouw verhaal binnenkort (anoniem) op de site!
In 2024 liep ze stage bij BabyBytes. Nu, 21 jaar, schrijft ze met veel plezier artikelen. Ze vindt dit een ontzettend interessant onderwerp om over te schrijven en kan hier haar passie voor taal en creativiteit in kwijt.
