De veroorzaker van de gele kleur van de huid en slijmvliezen is de stof bilirubine. Deze stof komt vrij bij de afbraak van rode bloedcellen. De baby heeft vanuit de baarmoeder veel meer rode bloedcellen dan een volwassene. De rode bloedcellen leven ook nog eens korter dan bij volwassenen. Er is dus een hele hoge afbraak van rode bloedcellen, waarbij bilirubine vrij komt.

De stof is niet oplosbaar in water, het kan dus niet worden uitgescheiden via de ontlasting of urine. Bilirubine moet eerst door de lever worden omgevormd, zodat het wel oplosbaar in water wordt. Pas dan kan het aan de darmen worden afgegeven via gal en zal het voor een heel groot deel via de ontlasting het lichaam verlaten. Bij een pasgeboren baby is de lever nog niet helemaal rijp. Om die reden kan de baby alle bilirubine nog niet verwerken. Er blijft veel bilirubine achter in het lichaam, wat via het bloed terecht komt in de slijmvliezen en onder de huid van de baby.


Zeker 50 procent van alle pasgeboren baby's wordt wat gelig binnen de eerste week na de geboorte. Er wordt gesproken over normale (fysiologische) geelzucht, als de gele kleur ontstaat tussen dag 2 en dag 5 na de geboorte. Dit geel zien is tijdelijk en verdwijnt over het algemeen weer na enkele dagen. Bij baby's die borstvoeding krijgen, kan het geel zien wat langer aanhouden, soms wel enkele weken. De baby is meestal bij een normale geelzucht op zijn geelst tussen dag 3 en dag 5 na de geboorte. Hierna neemt de kleur langzaam maar zeker af. Vooropgesteld dat de bilirubine-concentraties niet tot gevaarlijke hoogtes stijgen, is normale geelzucht bij pasgeborenen niet gevaarlijk en heeft het geen restverschijnselen.

Als de baby geel wordt, zal dit de ouders zelf al vaak opvallen. Maar ook de verloskundige en de kraamverzorgende zullen de kleur en de conditie van de baby erg goed in de gaten houden. De baby mag niet te geel worden.


Het is heel belangrijk om een gele baby goed in de gaten te houden. Dit is mede omdat een te hoge concentratie aan bilirubine in het bloed, in de hersenen van de baby schade kan veroorzaken.

Daarom let de verloskundige op de volgende belangrijke punten:

• Hoe geel is de baby?
• Zijn het oogwit en de slijmvliezen in de mond ook geel?
• Is de baby alleen in het gezicht geel of ook over het hele lichaam?
• Is de baby verder goed alert en drinkt hij goed?
• Heeft de baby voldoende poepluiers?

Dit zijn allemaal belangrijke punten om te beoordelen of het geel zien bij de baby nog steeds valt onder de normale geelzucht. Bij twijfel zal de verloskundige het bloed van de baby laten onderzoeken op de concentratie aan bilirubine. Enkele verloskundigen kunnen thuis wat bloed van de baby afnemen, maar meestal gebeurt dit in het ziekenhuis.

• Als blijkt dat de concentratie bilirubine normaal is, dan is er niets aan de hand en mag de baby weer naar huis. Er hoeft dan ook geen tweede keer te worden geprikt.
• Soms is de concentratie bilirubine wel hoog, maar weer niet te hoog. De baby mag dan wel weer mee naar huis, maar zal de volgende dag weer moeten worden geprikt. Er wordt dan gekeken of de concentratie bilirubine binnen de normen blijft. Blijkt dat de concentratie niet is gestegen, of zelfs is gedaald, dan hoeft de baby niet opnieuw te worden geprikt.
• Een enkele keer is de concentratie bilirubine erg hoog en moet de baby gelijk worden behandeld. De baby wordt dan opgenomen in het ziekenhuis en wordt onder de blauwe lamp gelegd. Dit blauwe licht zorgt ervoor dat de bilirubine makkelijker wordt omgezet in de stof die via de ontlasting kan worden uitgescheiden.

Er zijn een paar dingen die je kan doen om te voorkomen dat je baby te geel wordt:

• Voed de baby zo vaak mogelijk. Probeer bij borstvoeding de baby zeker iedere twee uur aan te leggen. Als de baby meer voeding binnen krijgt, heeft hij ook meer ontlasting. Bilirubine wordt voornamelijk via de ontlasting uitgescheiden. Dus door de baby vaak aan te leggen, kun je proberen te voorkomen dat de stof verder stijgt. Probeer ook in de nacht door te gaan met het aanleggen van de baby.
  
• Probeer de baby vanaf de eerste dag zoveel mogelijk zelf te voeden (borstvoeding), dit om geelzucht te voorkomen of te beperken. Als de baby vanaf dag 1 niet voldoende colostrum binnenkrijgt, zal hij het meconium (de eerste zwarte ontlasting) minder snel kwijtraken. De bilirubine wat in het meconium zit, kan dan terugkomen in het lichaam en zo bijdragen aan hogere bilirubineconcentraties in het bloed.
• Probeer de baby zoveel mogelijk in indirect zonlicht te houden. Je kunt met de kleine voor het raam gaan staan, of bijvoorbeeld het wiegje voor het raam plaatsen. Doe alleen een luiertje (en eventueel een rompertje zonder mouwen) aan bij de baby en laat hem verder bloot (je kunt altijd de verwarming in de kamer wat hoger zetten). Zonlicht breekt bilirubine in de huid af. De baby mag echter nooit buiten aan direct zonlicht worden blootgesteld. Dit in verband met het te snel verbranden van het tere babyhuidje.
• Slechts 2 procent van de bilirubine wordt via de urine uitgescheiden, de resterende 98 procent gaat via de ontlasting. Soms is men nog geneigd te denken dat het werkt om de baby water bij te geven, maar dit is dus niet goed. De baby zal dan minder goed aan de borst of uit het flesje drinken, want het maagje is immers al gevuld met water! De ontlasting zal minder frequent worden en er blijft meer bilirubine achter in het lichaam. Weiger dus absoluut als iemand aanraadt om je baby water te geven als hij geel ziet!